โรงพยาบาลสัตว์โดย IF (Integrated Field) ที่ออกแบบมาเพื่อโอบอุ้มและปกป้องทั้งสัตว์เลี้ยง เจ้าของ และทีมแพทย์ในพื้นที่เดียวกัน
TEXT: NATHATAI TANGCHADAKORN
PHOTO: W WORKSPACE
(For English, press here)
ปัจจุบันแม้อัตราการเกิดใหม่ของคนจะลดลง แต่แนวโน้มการรับสิ่งมีชีวิตตัวน้อยมาเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตกลับเพิ่มขึ้น นักออกแบบหลายคนอาจนึกไปถึงการเปลี่ยนแปลงของรูปแบบที่อยู่อาศัย แต่อีกด้านหนึ่ง สถาปัตยกรรมประเภทอื่นๆ ก็มีพัฒนาการไม่น้อยหน้า ไม่ว่าจะเป็นห้างสรรพสินค้าที่ทยอยเปิดตัวในฐานะ pet friendly หรือโรงพยาบาลสัตว์ที่เพิ่มขึ้นตามความต้องการที่สูงขึ้น และไม่ใช่แค่จำนวนเท่านั้น แต่ยังรวมถึงคุณภาพและมาตรฐานของการบริการ เพราะไม่ว่าใครต่างก็รักสัตว์เลี้ยงไม่ต่างจากลูกของตัวเอง
main entrance of medical zone
Town Hall
ต้นปี 2568 ที่ผ่านมา IF (Integrated Field) แชร์ภาพโปรเจกต์ที่เพิ่งแล้วเสร็จอย่างโรงพยาบาลสัตว์อารักษ์ สาขาทองหล่อ ซึ่งนับเป็นสาขาที่ 5 ในประเทศไทย โรงพยาบาลแห่งนี้เป็นโปรเจกต์ที่พวกเขาดูแลตั้งแต่งานสถาปัตยกรรม งานออกแบบภายใน ไปจนถึงการปรับ brand identity และ signage ของ ‘อารักษ์’ โดยมี FOS Lighting ร่วมออกแบบงานแสงสว่างของอาคาร หลักเริ่มต้นในการทำงานแม้จะไม่หวือหวาแต่ก็ท้าทายไม่น้อย คือการสร้างความรู้สึกสบายใจและปลอดภัยให้กับทั้งคนและสัตว์ อาคารแห่งนี้ผ่านเกณฑ์มาตรฐาน Thai Animal Health Standards (TAHSA) และสามารถรองรับการทำงานของบุคลากรทางการแพทย์ได้อย่างมีประสิทธิภาพด้วยเช่นกัน
พูดถึงการออกแบบโรงพยาบาลแล้ว นับเป็นหนึ่งในโจทย์ของการทำงานภายใต้ข้อจำกัดอย่างแน่นอน โดยเฉพาะในโปรเจกต์ที่ไซต์เป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าหน้าแคบ การสร้างความโดดเด่นให้อาคารจึงกลายเป็นความท้าทาย เพราะต้องไม่บดบังอาคารด้านหลัง และความเฉพาะตัวนั้นยังต้องคงไว้ซึ่งภาพลักษณ์น่าเชื่อถือของโรงพยาบาลอีกด้วย ทีมออกแบบของ IF จึงเลือกใช้วิธีคว้านเนื้ออาคารด้านหน้าออกเป็นทรงโค้ง นอกจากจะเผยให้เห็นภายในโครงการแล้ว ยังช่วยสร้างมุมมองและรับสายตาของผู้คนจากถนนได้อย่างดี การกรุวัสดุไม้สื่อสารถึงความอบอุ่นเป็นมิตร ตัดกับผนังกระจกด้านหน้าสะท้อนความเป็นมืออาชีพและทันสมัย ทั้งหมดนี้ช่วยสะท้อนภาพลักษณ์ของโรงพยาบาลที่ทั้งน่าเชื่อถือและน่าไว้วางใจไปพร้อมกัน
Pet Salon
Pet Hotel
โรงพยาบาลแบ่งออกเป็น 2 ส่วน ด้านหน้าที่ติดกับถนนและถูกคว้านเข้าไปนั้น เป็นโซน non-medical สูง 3 ชั้น ภายในฟังก์ชันไล่เรียงตั้งแต่พื้นที่เชิงพาณิชย์ชั้นล่าง ชั้นสองเป็นบริการอาบน้ำตัดขน ส่วนชั้นสามเป็น pet hotel ที่โดดเด่นด้วยโครงสร้างเหล็กถัก ที่ผู้ออกแบบภายในตั้งใจให้กลายเป็นส่วนหนึ่งของสเปซและการใช้งานจริง โดยตกแต่งด้วยเชือกป่านเพื่อให้สัตว์เลี้ยงสามารถปีนป่ายหรือมีปฏิสัมพันธ์กับสเปซได้อย่างปลอดภัย
เมื่อเข้าสู่ด้านหลังของไซต์อาคารโซน medical area ของอารักษ์สูง 5 ชั้น มีทั้งโซน OPD (ผู้ป่วยนอก) และ IPD (ผู้ป่วยใน) การออกแบบภายในยังคงเชื่อมโยงกับภาษาของอาคาร ผ่านเส้นโค้งของโถง double space และผนังกระจกเงาที่ช่วยขยายมิติของพื้นที่ วัสดุหลักอย่างไม้และสแตนเลสถูกนำมาใช้ต่อเนื่อง เพื่อสะท้อนแนวคิด ‘โอบอุ้มและปกป้อง’ ที่เป็นหัวใจของโครงการ
OPD waiting area
ด้วยความละเอียดอ่อนของโรงพยาบาลสัตว์ที่แตกต่างจากโรงพยาบาลคน อย่างประเด็นด้านความหลากหลายหรือความอ่อนไหว นอกจากศูนย์การแพทย์ด้านต่างๆ แล้ว จึงมีศูนย์โรคแมวแยกออกมาต่างหากเพื่อความสงบเรียบร้อย (เราทุกคนรู้ว่าใครเป็นตัวแสบน่ะนะ) การออกแบบพื้นที่พักคอยก็ถูกออกแบบใหม่ให้ที่นั่งกระจายตัวเป็นยูนิตย่อยๆ แทรกอยู่กับห้องตรวจบางส่วน โดยการจัดวางของที่นั่งนั้นคำนึงถึงทิศทางการมองเห็นของแต่ละที่นั่งเพื่อลดการปะทะทางสายตา ช่วยสร้างระยะห่าง และรองรับพฤติกรรมที่แตกต่างกันของทั้งสัตว์และเจ้าของอย่างเหมาะสม
IPD
พื้นภายในปูด้วยกระเบื้องยางที่รอยต่อน้อย ไม่ลื่น และทำความสะอาดง่าย ที่น่าสนใจคือวัสดุปูพื้นนี้ถูกออกแบบให้ไหลต่อเนื่องขึ้นมาบนผนังบางส่วน รายละเอียดนี้ตั้งใจอิงระดับกับการรับรู้ของสัตว์เลี้ยง ช่วยให้พวกเขาเข้าใจขอบเขตของพื้นที่ได้ชัดเจน สะท้อนแนวคิดในการออกแบบที่ใส่ใจแม้ในระดับสายตาของผู้ใช้งานที่พูดไม่ได้
room for parents
โซนผู้ป่วยในของที่นี่มีความพิเศษทั้งในเชิงฟังก์ชันและความใส่ใจ เช่น พื้นที่เฉพาะสัตว์เลี้ยงที่มาพร้อม station และจอสำหรับให้เจ้าหน้าที่เฝ้าสังเกตอาการได้ตลอดเวลา อีกหนึ่งรายละเอียดที่โดดเด่นคือห้องพักสำหรับครอบครัวที่อยากอยู่ใกล้ชิดสัตว์เลี้ยง โดยมีแพทย์และพยาบาลสแตนด์บายอยู่นอกห้องเสมอ ส่วน ‘กรง’ ซึ่งถือเป็นส่วนสำคัญของ IPD ก็ถูกออกแบบใหม่ให้ไร้ลูกกรง ระบายอากาศได้ดี ทำความสะอาดง่าย และโปร่งพอให้ทั้งสัตว์และคนสามารถมองเห็นกันได้ กรงแบบเดียวกันนี้ยังถูกนำไปใช้ใน pet hotel ด้านหน้าด้วยเช่นกัน แสดงให้เห็นถึงความใส่ใจต่อสภาพแวดล้อมที่ดีของผู้ใช้งาน ซึ่งในกรณีของโปรเจกต์นี้คือเหล่าสัตว์เลี้ยงทั้งหลาย ไม่ใช่เพียงผู้ใช้ที่เป็นคน
A swimming pool sits nestled between the two wings of the building.
rooftop garden
rooftop garden
ความใส่ใจนั้นยังครอบคลุมถึงพื้นที่ outdoor อย่างสระว่ายน้ำตรงกึ่งกลางของโครงการที่มองจากผังแล้วเหมือนถูกโอบล้อมไว้โดยอาคารทั้งสองด้าน รองรับกิจกรรมของสัตว์เลี้ยงทั้งที่ต้องการออกกำลังกายและกำลังอยู่ในช่วงพักฟื้น ขณะเดียวกันบนอาคารยังมีสวนภายนอกแสนสงบ ซึ่งออกแบบมาให้หลีกเลี่ยงเสียงรบกวนจากถนนและความวุ่นวายรอบข้าง เพื่อให้ทั้งสัตว์และเจ้าของได้พักผ่อนอย่างสงบระหว่างช่วงเวลาของการรักษา
spaces for Arak’s staff
spaces for Arak’s staff
การออกแบบทั้งหมดล้วนตั้งอยู่บนพื้นฐานของคำว่า ‘อารักษ์’ ซึ่งหมายถึงการปกป้อง โดย IF ตีความหมายนี้ออกมาในเชิงพื้นที่ผ่านเส้นโค้งที่โอบล้อมทั้งอาคารและผู้ใช้งาน ช่วยลดระยะห่างทางความรู้สึกระหว่างผู้ให้บริการและผู้รับบริการ ในขณะที่ยังคงภาพลักษณ์ของสถาบันที่มีมาตรฐานระดับมืออาชีพไว้ได้อย่างสมดุล ความท้าทายสูงสุดของโปรเจกต์นี้ไม่ใช่แค่การจัดวางฟังก์ชันหรือออกแบบให้ดูดีมีภาพลักษณ์มืออาชีพ แต่คือการทำความเข้าใจสิ่งมีชีวิตที่ไม่สามารถสื่อสารได้โดยตรง ผ่านการเก็บข้อมูล วิเคราะห์ และร่วมกันตีความกับทีมแพทย์ เพื่อสร้างพื้นที่ที่ไม่เพียงแค่รักษาร่างกายของสัตว์เลี้ยง แต่รักษาความรู้สึกของผู้ใช้งานทุกคน
