เมื่อความอ่อนโยนกลายเป็นหน้ากากของการครอบงำ art4d จึงอยากชวนสำรวจอำนาจชายเป็นใหญ่ที่ซ่อนอยู่ในกระบวนการล่อลวงและการสืบทอดทายาทอสูรใน ‘คุณยายวรนาฏ’ (INHERIT)
TEXT: SARUNKORN ARTHAN
PHOTO COURTESY OF GDH
(For English, press here)
*บทความนี้มีเนื้อหาที่เปิดเผยเรื่องราวภายในภาพยนตร์
‘ทายาทอสูร’ จากความเข้าใจเดิมของทุกคนที่เคยดู คงเข้าใจว่าเป็นการพยายามสืบต่อทายาทแห่งความแค้นของ ‘วรนาฏ’ ผ่านสายเลือดความเป็นหญิงในสายตระกูลพญาเชลียงตั้งแต่สมัยสุโขทัย ทว่า ‘คุณยายวรนาฏ’ ของ โต้ง–บรรจง ปิสัญธนะกูล นั้นต่างออกไปอย่างสิ้นเชิง เพราะดูจะเป็นภาพยนตร์เชิงจิตวิทยาที่เข้มข้นและลุ่มลึกในการล่อลวง จิกกัดได้เหนือชั้นจริงๆ

แต่แรกเริ่มเดินเรื่องของ ‘คุณยายวรนาฏ’ เราพบกับการเซ่นสรวงบูชาแสดงความเคารพต่อต้นฉบับอย่าง ‘เทพ ชุมสาย ณ อยุธยา’ ด้วยการฉายภาพงานศพในจังหวัดเชียงใหม่ของ วัชรีวัลย์ ‘อภิรุมเทพเทวี’ ผู้เป็นแม่ของสุดาดวง (สินจัย เปล่งพานิช) และยายแท้ๆ ของอุ้ย (ธิติยา จิระพรศิลป์) ซึ่งนามสกุล ‘(ตรี)อภิรุม’ และ ‘เทพเทวี’ นี้เอง เป็นนามปากกาของเทพนั่นเอง โดยในฉากงานศพนี้เองเราคิดว่านอกจากจะเป็นฉากเปิดตัวเพื่อแนะนำตัวละครและสายสัมพันธ์บางอย่างของเรื่องแล้ว ฉากนี้ยังแสดงให้เห็นว่า ‘ต้นฉบับ’ ของทายาทอสูรก็กำลังสิ้นชีวิตลงตั้งแต่ต้นเรื่อง และกำลังถูกตีความนำเสนอใหม่ในภาพยนตร์เรื่องนี้นั่นเอง


หลังจากงานศพ สุดาดวงได้รับและอ่านจดหมายถึงการมาของวรนาฏ (ดาวิกา โฮร์เน่) คุณป้าของเธอ ไม่กี่เวลาต่อมาวรนาฏก็เผยตัวร่างระหงด้วยชุดขาวลึกลับและเข้ามาอยู่พร้อมๆ กับความสงสัยงุนงงของคนในบ้านมนัสวานิช โดยเฉพาะเหล่าชายในบ้านตั้งแต่หัวหน้าครอบครัวอย่างโอฬาร (ตฤณ เศรษฐโชค), รัชโรจน์ (พงศธร จงวิลาส) ลูกชายคนโตผู้สืบต่องานจากครอบครัว และรังสรรค์ (ภาคิน คุณาอนุวิทย์) ลูกชายคนรองผู้โชกโชนด้านท่องราตรี ทว่าอุ้ยกลับไม่ได้รังเกียจวรนาฏเท่าไรนัก สุดาดวงก็แอบจะอิจฉาความเยาว์วัยไร้ริ้วรอยของคุณป้าอยู่ในที
ด้วยความต้องการสืบทอดทายาทในเร็ววัน วรนาฏ จึงต้องแสดงอิทธิฤทธิ์ให้อุ้ยต้องเห็นถึงความเหลวแหลกของทุกคนในบ้าน ตั้งแต่ธุรกิจโรงงานโลหะของบ้านมนัสวานิชที่ปล่อยสารพิษลงสู่แหล่งน้ำใกล้โรงงาน จนชุมชนรอบข้างต้องเจ็บป่วยและตาย (สมกับที่นามสกุลจะแปลได้ว่า ‘จิตใจที่เป็นพ่อค้า’) รวมถึงการเปิดโปงโอฬารที่มีชู้เป็นเลขานุการสาวสวย, โรจน์ที่เป็น Pedophile ล่อลวงเด็กด้วยลูกอมห่อชมพูสีหวาน, รังสรรค์ที่อบขนมผสมยาให้เพื่อนลองกินจน overdose ตาย หรือแม้แต่สุดาดวงผู้เป็นแม่ที่ไม่สามารถมีปากเสียงในครอบครัวชายเป็นใหญ่ได้เลย แม้เธอจะรู้ทุกๆ อย่างในครอบครัวก็ตาม



ถึงวรนาฏ จะทำให้เหล่าครอบครัวมนัสวานิชกระเจิดกระเจิงด้วยการกระทำ (หรือกรรม) ของตัวเอง แต่กับหลานสาวสุดรักอย่างอุ้ย วรนาฏเป็นเสมือนพื้นที่ปลอดภัยให้กับอุ้ยอยู่เสมอ และอุ้ยเองก็โอนอ่อน คล้ายจะยอมจำนนต่อยายวรนาฏอยู่ในที ซึ่งอาจทำให้หลายๆ คนมักจะคิดว่าภาพยนตร์เรื่องนี้เป็นภาพยนตร์ที่โดดเด่นด้านเฟมินิสม์เป็นอย่างมาก (เราก็คิดเช่นนั้น) แต่อย่างหนึ่งที่ไม่สามารถปฏิเสธได้เลยคือ ‘อสูร’ ที่อยู่ในร่างของวรนาฏนั้นเป็นผู้ชาย นั่นคือ ‘เจ้าโขน’ ชายต่ำศักดิ์ที่ผิดพลาดจากการแอบรักบุตรีของพญาเชลียง จนแค้นฝังหุ่นและจองล้างจองผลาญหญิงในสายเลือดนี้มาแล้วกว่า 800 ปี จนถึงตอนนี้ที่เขาอยู่ในร่างของวรนาฏนั่นเอง
เพราะฉะนั้นการที่ วรนาฏ พยายามเข้าหา อุ้ย อยู่เสมอไม่ว่าจะพาอุ้ยไปเที่ยวห้าง ทำให้อุ้ยเป็นคนพิเศษสำหรับเธอ หรือทำให้อุ้ยเริ่มไม่ปลอดภัยกับครอบครัวของเธอนั้น จึงเท่ากับว่าเป็นหนึ่งในวิธีการ Child Grooming หรือกระบวนการที่ใครบางคนเข้าหาและตีสนิทกับเด็ก (หรือผู้ที่อายุต่ำกว่า) เพื่อหวังผลอะไรบางอย่าง แน่นอนว่าคือการสืบทอดทายาทเพื่อใช้ร่างของอุ้ยเป็นภาชนะดำรงวิญญาณแค้นของเจ้าโขนต่อไปอีกรุ่นหนึ่งนั่นเอง และเราคิดว่าการแสดงให้เห็นถึงวิธีการ Child Grooming เป็นแก่นหลักที่ผู้กำกับพยายามสื่อสารออกมา เพราะเหล่าชายแท้ทั้งสามคนในบ้าน ก็ใช้วิธีนี้ในการได้มาซึ่งอะไรบางอย่างเช่นกัน คือ โอฬารได้หลอกล่อเลขานุการมาเป็นชู้, โรจน์ได้ล่อลวงให้เด็กหญิงมาอยู่ในกำกับของตนและถ่ายคลิปเก็บไว้ และรังสรรค์ได้ลวงหลอกให้เพื่อนๆ กินขนมผสมยาเพื่อจะได้มีอะไรกับลูกพี่ลูกน้องตัวเอง


มากไปกว่านั้น การที่เจ้าโขนใช้ร่างของวรนาฏ (รวมถึงร่างอื่นในรุ่นก่อนๆ) เป็นหน้ากากกำบังความเป็นชายเพื่อเข้าหาอุ้ย จุดนี้เองที่สะท้อนภาพความขัดแย้งทางเพศ (Gender Conflict) ได้อย่างลุ่มลึก เพราะร่างเรียวระหง ผิวขาวนวลละอองอ่อน และท่าทีอันอบอุ่นของวรนาฏได้กลายเป็นพื้นที่ยึดครองซึ่งอำนาจชายเป็นใหญ่เข้ามาสวมรอย เพื่อลดความระแวดระวังของเหยื่อลง และทำให้วงจรทายาทอสูรนี้สามารถสืบทอดต่อไปได้โดยไร้รอยต่อ

ในตอนท้าย อุ้ย ดูจะสืบทอดทายาทจากคุณยายวรนาฏโดยสนิทใจและยินยอมจริงๆ แต่ทว่ากระบวนการสืบทอดทายาทก็ได้ล่มลงเพราะอุ้ยเลือกที่จะเดินตามทางของเธอ โดยที่ไม่ได้อยู่เป็นเบี้ยล่างของผู้ใด (หรืออะไร) ด้วยการโอบรับความรักและตัวตนในแบบที่เธอเป็นผู้นิยามเอง ซึ่งทำให้จุดแตกหักนี้จึงกลายเป็นคำประกาศอิสรภาพในการทวงคืนสิทธิ์เหนือเรือนร่างและชีวิตของตัวอุ้ยเอง พร้อมกับปิดฉากพันธนาการอันยาวนานของอำนาจชายที่ซ่อนตัวอยู่ภายใต้หน้ากากแห่งความอ่อนโยนลงอย่างสมบูรณ์ (แต่มีภาคต่อ)

แล้วคุณเคยถามตัวเองไหมว่าอยากจะเป็นทายาทอสูรหรือเปล่า?











