Veterinary Hospital Tirana โรงพยาบาลสัตว์ใน Albania ที่ออกแบบโดย Davide Macullo Architects ด้วยรูปทรงสถาปัตยกรรมโค้งเว้าดุจประติมากรรมท่ามกลางธรรมชาติ
TEXT: PIBHU DEVAKUL NA AYUDHYA
PHOTO: LEONIT IBRAHIMI
(For English, press here)
Veterinary Hospital Tirana คือชื่อของโรงพยาบาลสัตว์ในเมือง Tirana สาธารณรัฐ Albania ที่ออกแบบโดยทีมสถาปนิก Davide Macullo Architects และมีผู้รับเหมาหลักคือ EUROCOL ซึ่งหากมองผ่านๆ อาจดูเหมือนผลงานประติมากรรมคอนกรีตหน้าตาโค้งเว้าชิ้นใหญ่ตั้งตระหง่านอยู่ในเมืองที่เต็มไปด้วยทุ่งหญ้าและพืชพันธุ์สีเขียวขจี หากแต่ก้อนคอนกรีตอันโตนี้แท้จริงแล้วคือสถาปัตยกรรมเทียมธรรมชาติที่มีจุดประสงค์เพื่อเป็นพื้นที่สำหรับฟื้นฟูสุขภาพของเหล่าสัตว์เลี้ยงที่ป่วยไข้ โดยไม่ลืมที่จะออกแบบให้เพื่อฟื้นฟูสุขภาพใจผู้ปกครองอีกด้วย
ผังของโรงพยาบาลสัตว์แห่งนี้ตั้งต้นด้วยรูปสามเหลี่ยมมุมฉากที่มีลิฟต์และบันไดตั้งอยู่กึ่งกลางอาคาร โดยมีฟังก์ชันต่างๆ รายล้อม ไม่ว่าจะเป็นโถงต้อนรับด้านหน้า หรือโซนห้องตรวจและส่วนเซอร์วิสที่ถูกจัดเรียงอยู่รอบนอกในด้านที่ติดมุมฉากเป็นตัว L แต่ละชั้นจะซ้อนกันขึ้นไปโดย floor plate จะเล็กลงเรื่อยๆ ในชั้นที่สูงขึ้น ซึ่ง façade คอนกรีตโค้งที่ขนาดแตกต่างกันจะล้อมและกำหนดขอบเขตในแต่ละชั้น แต่ด้วยความที่ façade นี้แทรกอยู่ระหว่างกันทำให้ภาพรวมของอาคารนี้เกิดมิติทั้งยังลดความเป็นก้อนที่หนาหนักลง
ทางสัญจรของที่นี่นอกเหนือจากทำหน้าที่แบ่งบุคคลภายนอกและบุคลากรในโครงการออกจากกันแล้ว มันยังทำหน้าที่แบ่งพื้นที่ส่วนอื่นๆ เช่น ส่วนที่สะอาดและส่วนที่ปนเปื้อน หรือแม้แต่ส่วนของสัตว์ที่เป็นคู่กัด (เช่นหมาและแมว) โดยหลักคิดที่ว่าการจะทำให้สิ่งมีชีวิตต่างสายพันธุ์อยู่ร่วมกันโดยมีความรู้สึกสบายใจและปลอดภัยนั้น หลักการของมันก็เป็นเช่นเดียวกับการออกแบบเพื่อมนุษย์ ซึ่งหนึ่งความอยู่สบาย และสอง การแยกออกจากกันเมื่อจำเป็น
นอกเหนือจากการใช้งานตามหลักของโรงพยาบาล อาคารหลังนี้ยังให้ความสำคัญกับธรรมชาติ พื้นที่สวนซึ่งอยู่เหนือโถงพักคอยไม่เพียงเป็นเครื่องประดับตกแต่งอาคาร แต่มีหน้าที่สำคัญในการเป็นพื้นที่บำบัดของผู้ป่วย พื้นที่บริเวณนี้หยิบยื่นทั้งแสง การหมุนเวียนของอากาศ และการเชื่อมต่อกับธรรมชาติสู่อาคารและผู้ใช้งาน
ในแง่ของการออกแบบภายนอก ภูเขาคอนกรีตเปลือยลูกนี้ก็กลมกลืนไปกับทิวเขาซึ่งเป็นฉากหลังได้อย่างกลมกลืนแต่ก็โดดเด่นในเวลาเดียวกัน ด้วยแนวแม่แบบที่แสดงสถานะ ‘ถูกสร้างขึ้น’ ของมัน โดย Davide Macullo Architects ทีมสถาปนิกผู้ออกแบบได้กล่าวเอาไว้ว่า “บ่อยครั้งที่สถาปัตยกรรมนั้นพยายามจะอยู่เหนือกว่าและกดขี่ธรรมชาติ โดยลืมไปว่าแท้จริงแล้วเราไม่สามารถแยกธรรมชาติกับชีวิตออกจากกันได้” ซึ่งก็เป็นเรื่องน่าสนใจเพราะความป่วยไข้เองก็เป็นธรรมชาติของทุกชีวิตไม่ว่าจะมนุษย์หรือสัตว์ก็ตาม
façade อันหนาทึบสูงใหญ่นั้นไม่ได้ทำหน้าที่เชื่อมต่ออาคารกับบริบทอย่างเดียวเท่านั้น หากแต่ทำหน้าที่เป็นโครงสร้างผนังรับน้ำหนักและสิ่งที่ใช้กำหนดขนาดกับสัดส่วนของช่องเปิดอีกด้วย เมื่อพิจารณาไปที่ drawing ของอาคารหลังนี้ จะพบว่าผนังคอนกรีตโค้งทุกผืนสื่อสารกับผังพื้นเป็นอย่างดี ช่องเปิดต่างๆ ล้วนเชื้อเชิญแสงเข้ามาใน space ได้อย่างมีชั้นเชิง นอกจากนี้ เหล่าสถาปนิกและนักออกแบบคงพอจะรู้กันว่าเมื่อไหร่ที่ระนาบโค้งต้องมาเจอกับผนังตั้งฉาก ไม่ง่ายเลยที่ space ที่เกิดขึ้นจะไม่เกิดซอกมุมแปลกๆ แต่ Veterinary Hospital Tirana กลับสามารถทำให้ทุกการบรรจบกันของเส้นตรงและโค้งอยู่ด้วยกันอย่างลงตัว ไม่เกิดพื้นที่ที่เป็นเศษเหลือเลย
สุดท้ายแล้วไม่ว่าจะเป็นผังที่มีประสิทธิภาพ รูปลักษณ์ที่หวือหวา หรือการออกแบบอาคารให้ผสานรวมกับธรรมชาติได้อย่างแยบยล ล้วนมีแก่นเป็นความตั้งใจของสถาปนิกที่จะใช้ภาษาทางสถาปัตยกรรมมาช่วยผ่อนคลายความตึงเครียดตามปกติของโรงพยาบาล องค์ประกอบเหล่านี้แม้มีเพียงมนุษย์ที่รับรู้และตีความได้ แต่สัตว์เลี้ยงที่เป็นเพื่อนของเรานั้นก็สามารถรับรู้ความสุขและความสบายใจผ่านผู้ใช้งานซึ่งเป็นมนุษย์ได้เช่นกัน Veterinary Hospital Tirana ได้ใช้แนวทางนี้ในการนำเสนอโรงพยาบาลที่แปลกใหม่และน่าสนใจภายใต้เปลือกนอกอันตราตรึง
