จาก ‘บ้านเฮือน’ สู่ ‘Campus Garden’ สำรวจแนวคิดการออกแบบ Central Khonkaen Campus ที่นำภูมิปัญญาท้องถิ่นมาตีความใหม่ในภาษาสถาปัตยกรรมร่วมสมัย
TEXT: NATHATAI TANGCHADAKORN
PHOTO: KETSIREE WONGWAN
(For English, press here)
เซ็นทรัลพัฒนาเปิดตัวศูนย์การค้าแห่งที่สองในจังหวัดขอนแก่นในชื่อ ‘เซ็นทรัล ขอนแก่น แคมปัส’ เมื่อเดือนพฤษภาคม 2569 ที่ผ่านมา เพื่อชูต้นแบบศูนย์การค้าที่ขับเคลื่อนด้วยพลังความคิดแบบคนรุ่นใหม่ ด้วยศักยภาพทางเศรษฐกิจของจังหวัดที่เติบโตขึ้นอย่างต่อเนื่องและเป็นศูนย์กลางสำคัญแห่งภาคอีสาน โดยตั้งอยู่บนทำเลใกล้มหาวิทยาลัยขอนแก่นและโรงพยาบาลศรีนครินทร์
เซ็นทรัล ขอนแก่น แคมปัส มาพร้อมคอนเซ็ปต์การดีไซน์ที่สะท้อนตัวตนเมืองผ่านแนวคิด ‘แก่น of ขอนแก่น’ ซึ่งดึง 3 อัตลักษณ์อย่าง ‘แคน–แก่น–คูน’ มาประยุกต์ในงานออกแบบ โดย ‘แคน’ มาจากเครื่องดนตรีที่คนอีสานคุ้นเคย ส่วน ‘แก่น’ และ ‘คูน’ นั้นมาจากลายผ้าไหมมัดหมี่ ‘แคนแก่นคูน’ และดอกไม้ประจำจังหวัดขอนแก่น
โปรเจกต์นี้เกิดจากความร่วมมือกันระหว่างเซ็นทรัลพัฒนาและเหล่าสตูดิโอออกแบบ ไม่ว่าจะเป็น EKAR Architects ที่มาดูแลงานสถาปัตยกรรมภายนอก PHTAA living design ที่เป็นผู้ดูแลการออกแบบภายใน และมี Dot Line Plane เข้ามารับผิดชอบการออกแบบในโซนพิเศษต่างๆ ที่ขาดไม่ได้คือ Landscape Tectonix ซึ่งมีบทบาทสำคัญต่อพื้นที่สีเขียวที่เป็นหนึ่งในตัวเอกของศูนย์การค้าแห่งนี้
EKAR Architects เริ่มต้นออกแบบโปรเจกต์นี้ด้วยความตั้งใจให้อาคารเป็นพื้นที่สาธารณะของเมืองที่เปิดโอกาสให้ผู้คน พื้นที่สีเขียว และสถาปัตยกรรมเชื่อมโยงเป็นหนึ่งเดียว ทีมออกแบบจึงย้ายต้นไม้เดิมในไซต์มาปลูกล้อมรอบโปรเจกต์ใหม่เพื่ออนุรักษ์ต้นไม้ใหญ่ภายในพื้นที่ ก่อนที่จะศึกษารากฐานของวัฒนธรรมอีสาน และนำรูปแบบการจัดวางของ ‘บ้านเฮือน’ ที่ไม่ได้เป็นเพียงที่อยู่อาศัย แต่เป็นศูนย์กลางของความสัมพันธ์และวิถีชีวิตในชุมชน มาเป็นจุดตั้งต้นในการวางผังร้านรีเทลในส่วนหน้าของศูนย์การค้าจนเกิดเป็นการล้อมพื้นที่ไฮไลต์ไว้ตรงกลางที่ดึงดูดความสนใจของผู้ใช้บริการตั้งแต่ก้าวเข้ามา โดยทีมออกแบบแยกขนาดรีเทลแต่ละยูนิตให้สอดคล้องไปกับจังหวะของ ‘กลีบดอกคูน’ อีกหนึ่งแรงบันดาลใจจากขอนแก่นซึ่งทำหน้าที่สื่อสารกับผู้คนภายนอกที่สัญจรผ่านไปมา
บริเวณโซนด้านหน้าของศูนย์การค้าถูกแบ่งเป็นกลีบน้อยใหญ่ เพื่อเปิดให้แสงธรรมชาติสามารถลอดผ่านระหว่างช่องว่างได้ในบางจังหวะ นอกจากนี้ ตัว façade ยังหยิบรูปทรงของกระติบข้าวเหนียวมาประยุกต์ร่วมกับวัสดุอย่างซีเมนต์โฟม (cement foam) ที่ขึ้นรูปจากโรงงาน ทำให้สามารถแต่งพื้นผิวให้มีลวดลายพร้อมกับการขึ้นรูปทรงโค้งทั้ง 2 แกน ทั้งยังติดตั้งได้อย่างรวดเร็วเนื่องจากมีน้ำหนักเบา EKAR Architects แบ่งกลีบเหล่านี้เป็น 3 ไทป์ ผ่านการเล่นระดับราวระเบียงและกระถางต้นไม้สลับกับช่องเปิด เพื่อให้มีแสงเข้าสู่พื้นที่ขายได้เป็นส่วนๆ
เมื่อเข้าสู่ภายในโถงหรือคอร์ทแรกภาพที่ทุกคนจะได้เห็นและรอต้อนรับเราคือโซน ‘Campus Garden’ ซึ่งเกิดจากความร่วมมือระหว่างสถาปนิกและนักออกแบบภูมิทัศน์ ศูนย์การค้าตั้งใจปล่อยให้พืชพรรณไหลเข้ามาภายในพื้นที่ ช่วยสร้างบรรยากาศที่ช่วยเชื่อมโยงข้างนอกสู่ข้างใน หากลองเงยหน้าขึ้นไปก็จะพบช่อง Skylight ที่เซ็นทรัล ขอนแก่น แคมปัส เปิดกว้างเป็นวงกลมจนสามารถมองเห็นก้อนเมฆในวันที่อากาศแจ่มใส และถึงแม้โซนนี้จะมีแสงธรรมชาติให้ต้นไม้นานาพันธุ์แล้ว ทีมออกแบบยังมีการติดตั้งไฟปลูกต้นไม้ (Grow Light) อย่างทั่วถึง จึงแน่ใจได้ว่าต้นไม้ทุกต้นจะมีชีวิตอยู่ได้เป็นอย่างดีในอนาคต
รูปตัดแสดงพื้นที่ภายใน Campus Garden
นอกจากโซนด้านหน้าซึ่งเป็นส่วนที่เปิดเผยสู่สายตาคนในเมืองเพื่อสร้างความประทับใจตั้งแต่แรกเห็น ความจริงแล้วไซต์ของโปรเจกต์นี้มีลักษณะเป็นเส้นยาวหลบอยู่ด้านหลังที่ดินผืนอื่นๆ สำหรับโจทย์นี้ EKAR Architects ได้นำวิธีการออกแบบศูนย์การค้าตามตำรามาใช้งาน โดยวางผังเป็นลูปของรีเทลที่มี anchor อยู่ส่วนที่ลึกที่สุด ได้แก่ Tops, Food Patio (ชั้น G), Supersports, Power Buy (ชั้น 1) และ โรงภาพยนตร์ Major Cineplex (ชั้น 2) โดยทำให้พื้นที่โซน Campus Garden เป็นเสมือน anchor อีกข้างแทน
แน่นอนว่าสิ่งที่ตามมาหลังการออกแบบลูปทางเดินย่อมเป็นอย่างอื่นไปไม่ได้นอกจาก โซน Campus Court ที่ได้ PHTAA มาร่วมสร้างสรรค์งานออกแบบภายใน สะท้อนความเป็นขอนแก่นด้วยกลิ่นอายโมเดิร์น คอนเซ็ปต์ ‘แคน-แก่น-คูน’ แม้จะไม่ได้ถูกเผยออกมาโต้งๆ ทว่าถูกแปลสาระให้มีรูปลักษณ์เข้ากับความทันสมัยของคนรุ่นใหม่ ขณะเดียวกันก็ใช้ความต่อเนื่องจาก Campus Garden ที่สมบูรณ์ไปด้วยพื้นที่สีเขียวในการสร้างเรื่องราวให้คนเดินค่อยๆ ปรับอารมณ์สู่ความเป็นเมือง ผ่านองค์ประกอบต่างๆ รวมถึงฝ้าเพดานที่แอบลดปริมาณการเปิดรับแสงธรรมชาติลงทีละนิด
Campus Court นี้ได้แรงบันดาลใจจาก ‘แคน’ ซึ่งถูกตีความใหม่ผ่านการเรียงต่อรูปทรง โดยจะแบ่งเป็น 3 คอร์ท คอร์ทแรกคือคอร์ทเล็กที่ใช้ส่วนโค้งของไม้ไผ่ผ่าซีกมาสร้างลวดลายแล้วจัดวางแพทเทิร์นสลับแนวตั้ง-นอนที่แสดง ‘การถักทอ’ ไปด้วยในตัว หากมองในระยะไกลคอร์ทนี้จะดูคล้ายการนำคอนกรีตมาเรียงทีละก้อน แต่แท้จริงแล้ว PHTAA ใช้การหล่อซีเมนต์โฟมเป็นแผ่นใหญ่เพื่อความปลอดภัย เพียงแค่เสริมเส้นแบ่งให้เกิดจังหวะและสัดส่วนที่พอดี
ส่วนคอร์ทหลักของโซน Campus Court อย่าง Music Court นั้นเลือกใช้ความสนุกสนานจากเสียงแคนมาเป็นจุดเริ่มต้น ด้วยโจทย์จากศูนย์การค้าที่ต้องการความทันสมัย คอร์ทนี้จึงออกแบบ outline ให้เป็นเส้นโค้งลื่นไหล ชวนให้นึกถึงจังหวะดนตรีที่ครึกครื้นและมีความเพลิดเพลิน ขณะที่ texture เองก็ยังคงเอกลักษณ์ของไม้ไผ่ไว้ในแพทเทิร์นที่เป็นธรรมชาติมากขึ้น นอกจากนี้ถ้าทุกคนลองสังเกตจะพบว่าทีมออกแบบแอบสอดแทรกจังหวะย่อยเข้าไปในลวดลายเส้นตั้งจากไม้ไผ่ผ่านระยะห่างของแต่ละลำด้วย
สำหรับ Muang Court ซึ่งเป็นคอร์ทสุดท้ายในโซน Campus Court ยังนำลายผ้าไหม ‘แคนแก่นคูน’ มาใช้งาน โดยแปลงลายผ้าประจำจังหวัดขอนแก่นเป็นไดอะแกรมเรขาคณิตที่ลดทอนความซับซ้อนลง จากนั้นจึงนำมาขยายขนาดและบิดแกนเป็นรูปทรงของทั้งคอร์ท สร้างภาพจำชัดเจนและดึงดูดผู้ใช้บริการด้วยลายเส้นที่แข็งแรงแต่ยังคงกลิ่นอายของลายมัดหมี่ในผ้าไหม วัสดุใช้ไม้คอร์กที่เก็บขอบเรียบร้อยเพื่อเน้นความเรียบง่ายและความชัดเจนของรูปทรง
ทั้งหมดนี้ทำให้เซ็นทรัล ขอนแก่น แคมปัสเป็นอีกหนึ่งโปรเจกต์มิกซ์ยูสที่เต็มไปด้วยพลังความคิดสร้างสรรค์ของคนรุ่นใหม่ ตั้งแต่การคัดสรรร้านค้ารีเทลในศูนย์การค้าให้เหมาะต่อวิถีชีวิต, co-working space, student gallery, art feature installations รวมถึง wall graphic street art จาก 5 ศิลปินไทยที่ผสมผสานไปกับ ‘แก่น’ ของขอนแก่นอย่างกลมกลืน พร้อมให้ทุกคนซึมซับงานออกแบบละแรงบันดาลใจที่สะท้อนความเป็นตัวเองในทุกพื้นที่
โปรเจกต์นี้เป็นโปรเจกต์มิกซ์ยูสแห่งใหม่ของภาคอีสานที่ประกอบด้วยศูนย์การค้าที่มีร้านมากกว่า 200 แบรนด์, คอนโดมิเนียม PHYLL KHONKAEN, GO! Hotel และ Indoor Garden พื้นที่สีเขียวภายในอาคาร พร้อมด้วย co-working space และ pet-friendly zone ที่เชื่อมต่อกันเป็นหนึ่งเดียว
centralkhonkaencampus.com
facebook.com/CentralKhonkaenCampus