OOIIO Architecture แปลงโฉมโกดังอุตสาหกรรมเก่าริมแม่น้ำในมาดริดให้กลายเป็น Warehouse Apartments งานดีไซน์ที่ผสานความทรงจำกับวิถีชีวิตใหม่เข้าด้วยกัน
TEXT: KARN PONKIRD
PHOTO: JAVIER DE PAZ
(For English, press here)
ริมแม่น้ำมันซานาเรส (Manzanares) ในคาราบันเชล (Carabanchel) ซึ่งเป็นเขตหนึ่งของกรุงมาดริด ประเทศสเปน มีอพาร์ตเมนต์ขนาด 295 ตารางเมตร ที่โดดเด่นไปด้วยลวดลาย façade อิฐแดงและช่องประตูหน้าต่างสีเหลืองสด เสริมสร้างบรรยากาศโดยรอบให้ดูมีชีวิตชีวา ยากที่จะเชื่อว่าแต่เดิมอาคารชุดนี้เป็นโกดังเก่าสีเทาอึมครึม และใช้ประโยชน์เป็นเพียงแค่โรงเก็บวัสดุก่อสร้างและท่อประปาที่ไม่ได้ถูกใช้งาน
Warehouse Apartments ออกแบบโดย OOIIO Architecture เป็นโครงการรีโนเวทโกดังให้กลายเป็นอพาร์ตเมนต์สำหรับอยู่อาศัยขนาดยูนิตละ 40 ตารางเมตร จำนวน 8 ยูนิต โดยเป็นโครงการซึ่งเกิดขึ้นเพื่อรองรับการเปลี่ยนแปลงไปของย่านที่พักอาศัยในมาดริด เมื่อย้อนกลับไป แต่เดิมเขตอาร์กันซูเอลา (Arganzuela) ลาตินา (Latina) คาราบันเชล (Carabanchel) และอูเซรา (Usera) ซึ่งอยู่ทางใต้ของแม่น้ำมันซานาเรสนั้นมักต้องเผชิญปัญหาจากการต้องคอยรับมลพิษจากทางหลวง M-30 อันเป็นทางหลวงที่สร้างเป็นวงแหวนรอบกรุงมาดริด บางส่วนของถนนมีทั้งเลียบแม่น้ำ หรือแม้แต่คร่อมอยู่บนแม่น้ำ การเกิดทางสัญจรขนาดใหญ่ทำให้สภาพแวดล้อมของแม่น้ำและย่านที่อยู่ติดกันค่อยๆ เสื่อมโทรมหรือบางแห่งก็ถูกทิ้งร้าง ซึ่งด้วยการเรียกร้องจากภาคประชาชนและองค์กรต่างๆ จึงกลายเป็นโครงการของภาครัฐอย่าง Madrid Rio ในปี ค.ศ.2005 ที่จุดประสงค์หลักคือการฟื้นฟูสภาพแวดล้อมและปรับปรุงภูมิทัศน์ริมแม่น้ำขนานใหญ่ โดยทำการย้ายทางหลวง M-30 บางส่วนลงไปไว้ใต้ดิน และเปลี่ยนพื้นที่ริมแม่น้ำเป็นสวนสาธารณะขนาดยาวแห่งใหม่สำหรับรองรับพื้นที่สีเขียวและการขยับขยายของเมือง
การปรับเปลี่ยนนี้ ทำให้กลุ่มของสถาปัตยกรรมซึ่งตั้งอยู่ริมทางหลวง ซึ่งเมื่อก่อนมักเรียงรายไปด้วยโรงงานอุตสาหกรรมขนาดเล็กและโกดังต่างๆ กลายสภาพเป็นพื้นที่อยู่อาศัยที่ดึงดูดครอบครัวใหม่ๆ เข้ามาตั้งรกราก และด้วยข้อจำกัดจากภาวะเศรษฐกิจ การปรับปรุงอาคารซึ่งมีอยู่แล้วก็เป็นทางเลือกที่ประหยัดกว่าทั้งในฐานะผู้ลงทุนและผู้ที่จะเข้ามาอยู่อาศัย
Warehouse Apartments จึงถูกออกแบบโดยคำนึงถึงความมีประสิทธิภาพในการใช้งาน ประหยัด แต่ถึงกระนั้น ผู้ออกแบบก็ยังมองเห็นโอกาสที่จะเคารพประวัติศาสตร์ของพื้นที่โดยการคงไว้ซึ่งอัตลักษณ์และโครงสร้างเดิมของโกดังไว้บางส่วน เช่นกลุ่มของเสาและคาน หรือท่องานระบบต่างๆ จะได้รับการปรับปรุงซ่อมแซมแทนที่จะรื้อถอน และถูกไฮไลต์ไว้ด้วยสีเหลืองสด
องค์ประกอบเหล่านี้ต่างพาดไปมา บางส่วนก็กลมกลืน บางส่วนก็ทะลุทะลวง ควบคู่ไปกับฟังก์ชันการใช้งานใหม่ๆ ของอพาร์ตเมนต์ การเปลี่ยนชั้นใต้ดินให้กลายเป็นห้องเก็บของเพิ่มเติมของแต่ละยูนิต ปรับปรุงขนาดช่องแสง การเพิ่มเฟอร์นิเจอร์พื้นฐานเช่นชุดตู้ built-in สีเขียวมิ้นต์ หรือการเพิ่มลูกเล่นของพื้นผิวซึ่งเป็นเซรามิกทั้งในครัวและห้องน้ำสีน้ำเงินสะดุดตา ไปจนถึงการปรับปรุง façade ภายนอกของอาคารชั้น 1 ให้กลมกลืนไปกับอาคารโดยรอบ ซึ่งปิดผิวด้วยอิฐสีส้ม เพียงแต่เพิ่มรายละเอียดการจัดเรียงแพทเทิร์นของอิฐใหม่ให้ดูสนุกและเป็นมิตรมากขึ้น
Warehouse Apartments คือตัวอย่างของการทำงานสถาปัตยกรรมกับสิ่งเก่า-สิ่งใหม่ ผสมผสานทั้งในแง่มุมความสนุกสนานของคู่สี การเปลี่ยนแปลงการใช้งานตามพลวัตทางสังคม เศรษฐกิจ ไปจนถึงประวัติศาสตร์พื้นที่ ที่ปรับเปลี่ยนโดยมีจุดมุ่งหมายปลายทางคือความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น ทั้งทางสิ่งแวดล้อมและคุณภาพชีวิตมนุษย์