Forest of Thoughts
‘The Architecture of Sou Fujimoto: Primordial Future Forest’ นิทรรศการรวมผลงานสถาปัตยกรรมสามทศวรรษของโซ ฟูจิโมะโตะ และการมองไปสู่อนาคต
TEXT: PRATCHAYAPOL LERTWICHA
PHOTO: YASHIRO TETSUYA, COURTESY OF MORI ART MUSEUM, TOKYO EXCEPT AS NOTED
(For English, press here)
“แทนที่จะมุ่งเน้นการมองย้อนอดีต นิทรรศการสำรวจผลงานครั้งนี้กลับตั้งมั่นอยู่ในปัจจุบัน และมองไปสู่อนาคตข้างหน้า” โซ ฟูจิโมะโตะ (Sou Fujimoto) สถาปนิกชาวญี่ปุ่นชื่อดังกล่าวถึง ‘The Architecture of Sou Fujimoto: Primordial Future Forest’ นิทรรศการแสดงผลงานกว่าสามทศวรรษของเขาเองที่ Mori Art Museum กรุงโตเกียว ประเทศญี่ปุ่น
Forest of Thoughts
A Forest / Many Forests
ฟูจิโมะโตะเกิดในปี 1971 ที่เมืองฮิงะชิกะงุระ (Higashikagura) ในจังหวัดฮอกไกโด ท่ามกลางธรรมชาติอุดมสมบูรณ์และทิวทัศน์ของป่าไม้เขียวชอุ่ม เขาสำเร็จการศึกษาด้านสถาปัตยกรรมที่มหาวิทยาลัยโตเกียว และก้าวเข้าสู่สปอตไลต์เมื่อได้รางวัลที่สองจากการประกวดแบบ ‘The Aomori Museum of Art Design Competition Proposal’ ในปี 2000 นับจากนั้น เส้นทางอาชีพของฟูจิโมะโตะก็พุ่งทะยานอย่างต่อเนื่อง เขาฝากฝีมือการออกแบบไว้หลากประเภทโครงการ และในหลายภูมิภาคของโลก อย่างเช่น Musashino Art University Museum & Library ในกรุงโตเกียว Serpentine Gallery Pavilion 2013 ที่กรุงลอนดอน หรือ House of Music Hungary ที่บูดาเปสต์ รวมถึงผลงานล่าสุดที่ไม่พูดถึงไม่ได้ก็คือ The Grand Ring ในงาน Expo 2025 ที่พึ่งได้ Guinness World Records ในฐานะอาคารโครงสร้างไม้ที่ใหญ่ที่สุดในโลกไปหมาดๆ
Sou Fujimoto | Photo: Tayama Tatsuyuki, courtesy of Mori Art Museum, Tokyo
ป่าไม้ธรรมชาติที่เกิดมาแต่บรรพกาลเหมือนจะงอกงามอย่างไร้ระเบียบ แต่แท้จริงกลับมีโครงสร้างหลวมๆ บางอย่างกะเกณฑ์อยู่ ป่าไม้เป็นภาพจำวัยเยาว์ของฟูจิโมะโตะ และเป็นแนวคิดที่เขามักใช้นำทางการสร้างสรรค์ผลงานอยู่เสมอ อย่างเช่น Musashino Art University Musuem & Library ห้องสมุดที่โอบล้อมด้วยชั้นหนังสือ ให้ความรู้สึกเป็นดั่งป่าหนังสือ หรืออาคารชุด L’Arbre Blanc ในฝรั่งเศสที่ระเบียงแต่ละยูนิตยื่นยาวออกมาอย่างอิสระดั่งกิ่งไม้ สำหรับฟูจิโมะโตะ ‘ป่าไม้’ ไม่ใช่แค่แนวทางการสร้างสรรค์ เพราะยังเป็นโมเดลของสถาปัตยกรรมและเมืองในอนาคต และนี่จึงเป็นที่มาของชื่อนิทรรศการ ‘The Architecture of Sou Fujimoto: Primordial Future Forest’ หรือถ้าลองแปลเป็นไทยก็คือ ‘สถาปัตยกรรมของโซ ฟูจิโมะโตะ: ป่าแห่งอดีตกาลและอนาคต’
Musashino Art University Museum and Library | Photo: Daici Ano
นิทรรศการรวบรวมผลงานของสถาปนิกมือฉมังตลอดสามทศวรรษตั้งแต่ช่วงตั้งไข่ไปจนถึงผลงานปัจจุบันที่อยู่ระหว่างออกแบบก่อสร้าง ถือเป็นนิทรรศการสำรวจผลงานครั้งใหญ่ครั้งแรกของเขา นอกจากการนำโมเดลสถาปัตยกรรม ดรออิ้ง ภาพถ่ายสถาปัตยกรรมมาติดตามกำแพงตามขนบของนิทรรศการสถาปัตยกรรม นิทรรศการนี้ยังเสาะหาวิธีถ่ายทอดใหม่ๆ เพื่อให้ผู้ชมได้ซึมซับประสบการณ์สถาปัตยกรรมของฟูจิโมะโตะอย่างถึงอารมณ์
Forest of Thoughts
อย่างเช่น โซน ‘Forest of Thoughts’ ที่นำโมเดล สเก็ตช์ หรือดรออิ้ง จาก 100 โปรเจกต์ มาตั้งบนโต๊ะต่างระดับ ห้อยแขวนลงจากฝ้า เป็นดั่งป่าขนาดย่อมในพื้นที่ห้องกว่า 300 ตารางเมตร โซน ‘The Animated Forest’ ที่โปรเจกต์ภาพคนเคลื่อนไหวบนโมเดลตึก ถ่ายทอดชีวิตและการใช้งานของคนที่อยู่ในตึกนั้นๆ หรือที่น่ารักสุดๆ ก็คือ ‘Stuffed Architecture Talks’ ที่นำ 9 ผลงานออกแบบมาแปลงร่างเป็นตุ๊กตา แล้วมานั่งสนทนาว่าแต่ละคนเป็นอย่างไร บอกเล่าถึงบริบทและบุคลิกของผลงานแต่ละชิ้น
The Animated Forest
Stuffed Architecture Talks
โมเดลสเกล 1:5 ของ The Grand Ring ในงาน Expo 2025 Osaka, Kansai คืออีกไฮไลต์ของนิทรรศการ แม้การขนอาคารมาบรรจุอยู่ในสเปซจัดแสดงจะเป็นไปไม่ได้ แต่โมเดลจำลองก็มีขนาดใหญ่พอให้ผู้ชมเดินลอดได้ เผยให้เห็นความยิ่งใหญ่และรายละเอียดโครงสร้างไม้ของอาคารได้อย่างชัดเจน
The Grand Ring
The Grand Ring
และตามแบบฉบับสถาปนิกเบอร์ใหญ่ที่ชอบจินตนาการถึงเมืองในอนาคต ฟูจิโมะโตะก็นำเสนอมุมมองของเขาเช่นกันในโซน Forest of Future, Forest of Primordial – Resonant City 2025 ฟูจิโมะโตะร่วมมือกับมิยาตะ ฮิโระอะกิ (Miyata Hiroaki) นักวิทยาศาสตร์ข้อมูลและศาสตราจารย์มหาวิทยาลัยเคโอ (Keio University) นำเสนอเมืองที่ก่อตัวจากวงกลมขนาดน้อยใหญ่แตกต่างกันเกาะกลุ่มกันโดยไร้จุดศูนย์กลาง ประหนึ่งโครงสร้างของป่าในธรรมชาติ
Forest of Future, Forest of Primordial – Resonant City 2025
Forest of Future, Forest of Primordial – Resonant City 2025
แม้เนื้อหาจะย้อนกลับไปสำรวจผลงานในอดีต แต่วิธีการบอกเล่าที่สดใหม่ก็ช่วยให้ผู้ชมซึมซับประสบการณ์สถาปัตยกรรมของฟูจิโมะโตะอย่างเต็มอิ่ม ทั้งยังจุดประกายบทสนทนาชวนคิดว่าเราควรสร้างสถาปัตยกรรมในวันนี้และในอนาคตข้างหน้าอย่างไร
‘The Architecture of Sou Fujimoto: Primordial Future Forest’ จัดแสดงที่ Mori Art Museum ตั้งแต่วันที่ 2 กรกฎาคม 2568 จนถึงวันที่ 9 พฤศจิกายน 2568