เปิดแฟ้มลับงานดีไซน์ที่เคยโดนปัดตก ในนิทรรศการออนไลน์ ‘OUTTAKES: Dear B, You were Brilliant!’ ที่จะพาไปดูจังหวะคิด จังหวะเลือก และจังหวะพลาด พร้อมเหตุผลที่งานเหล่านั้นไม่ถูกเลือก
TEXT: PIYAPONG BHUMICHITRA
IMAGE:IMAGE & VIDEO COURTESY OF OUTTAKES
(For English, press here)
การนำเสนองานที่ไม่ได้ถูกเลือกจากลูกค้าหรือเจ้าของโครงการนั้นไม่ใช่เรื่องใหม่ แต่นั่นไม่ใช่เรื่องใหญ่และสำคัญเท่ากับการได้เห็นว่านิทรรศการอย่าง OUTTAKES นั้นได้เกิดขึ้นมาได้จริงๆ ท่ามกลางความยากของยุคสมัยที่ ‘เอาตัวเองให้รอดก่อนเถอะ’ แต่สตูดิโอจาก 2 ประเทศ เกาหลี-ไทย ได้ร่วมกันทำอะไรบางอย่างที่ไม่ใช่งานแสวงหากำไร แต่ก็ไม่ใช่งานการกุศล ไม่กระทบงานประจำของทุกสตูดิโอ
Jae-yong Jang, Director of VEIG
ต้นปี 2025 Jay ผู้ก่อตั้ง VEIG สตูดิโอออกแบบกราฟิกของเกาหลีเดินทางมากรุงเทพฯ เพื่อเข้าชม Bangkok Design Week 2025 โดยที่มี Hyunkyung Lee (ผู้เขียนหนังสือ ‘THAILAND STATIONERY ร้านเครื่องเขียนไทยใกล้ฉัน’) เป็นผู้ประสานงานทั้งการเข้าชมงานและการพบปะพูดคุยแลกเปลี่ยนประสบการณ์กับสตูดิโอออกแบบกราฟิกของไทย 2 ที่ ก็คือ Pink Blue Black & Orange (PBB&O) และ Farmgroup
เนื้อหาการสนทนาวันนั้นไม่พ้นประสบการณ์การทำสตูดิโอออกแบบของแต่ละคน รูปแบบในการทำงาน โปรเจกต์ที่ทำ สเกลงาน ลูกค้า ความยากง่ายและอีกหลายอย่างที่ต้องเจอตั้งแต่ต้นจนจบงาน พวกเขาเห็นร่วมกันว่าแต่ละสตูดิโอ แต่ละโปรเจกต์ แต่ละประเทศ มีวิธีคิดและทำงานออกมาในแบบที่มีจุดเด่นที่ต่างกันอย่างชัดเจน ที่น่าสนใจกว่าก็คือลูกค้าในแต่ละประเทศในแต่ละโปรเจกต์ก็มีวิธีคิด วิธีการตัดสินใจที่แตกต่างกัน แต่มีเหตุผลรองรับที่ยอมรับได้ไม่ต่างกัน ซึ่งพอทุกคนสรุปได้ว่าสมควรนำสิ่งที่คุยกันวันนั้นไปต่อยอด พวกเขาเลยตกลงจะทำอะไรบางอย่างร่วมกัน โดยที่ก็ยังไม่รู้ว่าจะออกมาเป็นยังไง แต่รู้ว่าต้องทำออกมาให้ได้
Out: Tanino / VEIG
เมื่อ Jay เดินทางกลับเกาหลี ไม่นานเขาก็ส่งไอเดียการทำนิทรรศการเข้ามาในกลุ่มแชท ด้วยข้อจำกัดหลายอย่างของการทำงาน ความผันผวนทางเศรษฐกิจที่มาจากนโยบายภาษีของสหรัฐอเมริกา ความระแวงสงครามทั้งระดับภูมิภาคและระดับชายแดนติดกัน Jay เสนอไอเดียเนื้อหานิทรรศการว่าด้วยการพูดถึงผลงานที่ไม่ได้ถูกเลือกให้เป็นงาน final ซึ่งถูกนำไปใช้ และผลิตขึ้นมาจริง เป็นการรวมผลงานที่ผ่านไปถึงรอบชิงแต่แพ้เพราะกรรมการไม่เลือก ทั้งนี้ ไอเดียดังกล่าวยังไม่ได้ไปเพิ่มภาระให้สตูดิโอต้องทำงานขึ้นมาใหม่ เพราะทุกคนต่างก็มีเนื้อหาและวัตถุดิบที่เคยใช้พรีเซนต์ลูกค้ากันอยู่แล้ว
พื้นที่แสดงงานของ OUTTAKES จะอยู่แค่ในแพลตฟอร์มออนไลน์ แสดงงานบนเว็บไซต์ และโปรโมทงานผ่านสื่อโซเชียล มีอายุนิทรรศการราวๆ หนึ่งปี โดยพอเข้าเว็บมาหน้าแรกเราก็จะเจอกับหน้า desktop ที่มีหลาย folder อยู่ใกล้ๆ กัน โดยแต่ละ folder ก็คือชื่อแต่ละสตูดิโอ ตอนแรกเราคิดว่าจะกดเข้าไปดูงานได้จากการคลิกที่ folder เลย แต่จริงๆ มันไม่ได้ทำไว้ให้เข้า เวลาเราเอาเคอร์เซอร์ไปจ่อจะมีแต่ตัวคาแร็กเตอร์เด้งขึ้นมาเท่านั้น คาแร็กเตอร์ตัวนี้มาจากตัวอักษร B ที่มีลูกตาและแสดงอารมณ์ของสีหน้า เหมือนจะบอกว่าในนี้คืองาน ‘B’ ไม่ใช่งาน ‘A’ ที่ถูกเลือก เลื่อนลงมาจะเจอข้อความ Welcome และมีรายละเอียดของนิทรรศการ แล้วถึงจะเจอปุ่มทางเข้า คลิกเข้าไปเป็นส่วนที่แนะนำนักออกแบบที่รวมแสดงงานนี้ทั้ง 4 ทีม ไปที่ Hamburger Menu ก็จะเจอหัวข้อ exhibition คลิกอีกทีก็จะเจอ folder อีกครั้ง แต่คราวนี้เรียงกันเป็นระเบียบ มีชื่อแต่ละโปรเจกต์กำกับไว้ทุก folder พอคลิกเข้าไปก็จะเจองานที่เอามาโชว์
Out: Rajadamnern / FARMGROUP
Out: Omoff / VEIG
Take: Omoff / VEIG
ผู้ชมจะได้เห็นภาพงานที่ไม่ถูกเลือกวางคู่กับงานที่ถูกเลือก แล้วค่อยเป็นไอเดีย ที่มาของงาน ความคิดรวบยอด แบบร่าง การพัฒนาแบบจนถึงแบบสุดท้าย และตัวอย่างการนำไปใช้งานในสื่อต่างๆ ละเอียดเสมือนเป็นงานที่ได้รับเลือก จากนั้นค่อยพูดถึงงานที่ถูกเลือก ปิดท้ายด้วยคำตอบว่าทำไมงานชิ้นนี้เมื่อเทียบกับอีกชิ้นถึงไม่ถูกเลือก OUTTAKES จึงมีความสนุกอยู่ที่ตรงนี้ คือการที่เราจะได้เห็นการตัดสินใจเลือกและไม่เลือกในแต่ละบรีฟ แต่ละอุตสาหกรรม แต่ละสถานการณ์ แต่ละ approach ของนักออกแบบ แต่ละกลยุทธ์ทางธุรกิจในช่วงเวลานั้นๆ บางงานเลือกเพราะนำไปใช้ต่อได้ง่าย บางงานสะท้อนตัวตนและ attitude ของแบรนด์ได้ลงตัวกว่า บางงานก็คือความสด ใหม่ และใจถึงกว่า และอีกมากมายเหตุผลที่ใช้ตัดสินใจ
Out: Aju / VEIG
Take: Aju / VEIG
Out: MAGLA / PinkBlueBlack&Orange
ถ้าคุณเนิร์ดเรื่องงานกราฟิกอยู่แล้ว ไม่ยากที่จะเอ็นจอยกับนิทรรศการนี้ แต่ถ้าไม่ใช่สายกราฟิก แต่ทำ marketing, business development, เจ้าของธุรกิจ หรือเป็นข้าราชการผู้มีอำนาจในการตัดสินใจ นี่ก็เป็นเหมือนหอจดหมายเหตุออนไลน์ที่รวบรวมข้อมูล บันทึกวิธีคิด เหตุผลในการตัดสินใจเลือกงานของเจ้าของ-ผู้บริหารองค์กรจากทั้งเกาหลีและไทย ผ่านการคิวเรตที่พยายามให้ได้งานที่ครอบคลุมทุกภาคส่วนของงานออกแบบกราฟิกในสเกลที่หลากหลายมากที่สุด
Out: EXPO 2028 Phuket / PinkBlueBlack&Orange
Take: EXPO 2028 Phuket / PinkBlueBlack&Orange
Out: EXPO 2028 Phuket / PinkBlueBlack&Orange
OUTTAKES เฟสแรกจะหมดอายุเดือนตุลาคมปีหน้า แต่ระหว่างแสดงงานพวกเขามีความคิดที่จะทำนิทรรศการออฟไลน์ด้วยในช่วง BKKDW 2026 ต้นปีหน้าที่กรุงเทพฯ และสเต็ปถัดไปคือที่เกาหลี
อนาคตอันใกล้ OUTTAKES มีแผนจะพัฒนาเฟสสองให้กลายร่างจากนิทรรศการออนไลน์อายุจำกัด 1 ปี ไปเป็น platform หรือ community ออนไลน์ที่เปิดกว้างให้นักออกแบบจากทุกประเทศเข้ามาโพสต์งาน ‘B’ ของตัวเอง แต่ถ้าเป็นตอนนี้ อยู่กับปัจจุบันก่อน ลองเข้าไปชมนิทรรศการนี้ทางออนไลน์กันก่อน ไม่เปลืองค่าเน็ตแน่นอน
Out: Bangkok Design Week 2025 / PinkBlueBlack&Orange
Take: Bangkok Design Week 2025 / PinkBlueBlack&Orange
นิทรรศการออนไลน์ OUTTAKES: Dear B, You were Brilliant! จัดขึ้นตั้งแต่ 25 กันยายน 2568 ถึง 2 ตุลาคม 2569 โดยเป็นความร่วมมือระหว่างนักออกแบบทั้งไทยและเกาหลีประกอบด้วย VEIG (Seoul) PBB&O (Bangkok) Farmgroup (Bangkok) และ Hann (Seoul+Bangkok)