Hemp Chair in upright sitting position. The hemp-fibre composite shells and tensioned rope system support an active, balanced posture. Hemp Chair ผลงานการออกแบบโดย Veronica Olariu ที่สำรวจความเป็นไปได้ของเฟอร์นิเจอร์จากวัสดุชีวภาพ ผ่านโครงสร้างที่สร้างสมดุลด้วยแรงดึงและองค์ประกอบอันเรียบง่าย
TEXT: KITA THAPANAPHANNITIKUL
PHOTO: VERONICA OLARIU
(For English, press here)
Hemp Chair – A Study in Counterbalance คือเก้าอี้จากใยกัญชงที่ออกแบบโดยเวโรนิกา โอลาเรีย (Veronica Olariu) สถาปนิกและนักออกแบบจากประเทศโรมาเนียที่ปัจจุบันพำนักและทำงานอยู่ในประเทศไทย โดยตัว Hemp Chair นี้เป็นโปรเจกต์การสร้างเฟอร์นิเจอร์ที่มุ่งสำรวจความเป็นไปได้ในสองประเด็น หนึ่งคือการทดลองนำวัสดุจากพืช (Plant-Based) มาใช้เป็นโครงสร้างที่มีความแข็งแรงและสามารถใช้งานได้จริง สองคือการทดลองใช้ ‘แรงดึง’ (Tension force) ในการสร้างความสมดุลของตัวเก้าอี้จากองค์ประกอบที่มีความเบาและมีองค์ประกอบน้อยชิ้น
Front-side view of Hemp Chair highlighting the balance between hemp-fiber composite shells, wooden elements, and tensioned rope structure.
Back-side view showing the chair’s structural system and the relationship between the hemp-fiber composite shells, wooden elements, and tensioned rope structure.
Structural angle view revealing the calibrated tension system that holds the hemp-composite shells in equilibrium.
โครงสร้างของ Hemp Chair นั้นโดดเด่นในเรื่องความเรียบง่ายและเน้นที่การสร้างความสมดุลของโครงสร้างแทนการใช้อุปกรณ์ยึดอย่างตะปูหรือน็อต ทำให้ตัวเก้าอี้เองนั้นนำเสนอตรรกะของโครงสร้างที่ชัดเจนและสามารถมองเห็นได้ด้วยตาเปล่าจากองค์ประกอบหลักเพียงแค่ 3 ส่วน ส่วนแรกคือ ‘Shell’ ซึ่งเป็นระนาบดัดโค้งจำนวนสองชิ้น โดยชิ้นหนึ่งเป็นระนาบกว้างซึ่งทำหน้าที่เป็นที่นั่ง และอีกชิ้นเป็นระนาบแคบซึ่งทำหน้าที่เป็นพนักพิง ส่วนที่สองคือแท่งไม้ทั้งสามแท่งซึ่งทำหน้าที่เป็นจุดหมุน และส่วนสุดท้ายคือเชือกที่สร้างแรงดึง โดยแรงดึงจากเชือก (tension force) จะถูกเปลี่ยนให้เป็นแรงหมุน (rotational force) ในแท่งไม้ที่มีจุดหมุนซึ่งยึดติดกับส่วน Shell ทั้งสองชิ้นทำให้เกิดสภาวะที่สมดุลของโครงสร้างที่คล้ายคลึงกับระบบโครงสร้าง Tensegrity ที่แยกแรงดึงและแรงอัดออกจากกัน (ที่เราอาจเห็นได้ใน Tensegrity Table หรือ Tensegrity Chair ซึ่งเป็นตัวอย่างที่มักเห็นได้บ่อยในวิดีโอวิชาวิทยาศาสตร์)
Hemp Chair in stretching posture, revealing the chair’s tensile structure that allows the spine to lengthen while the body reclines.
Movement research — testing the chair’s structure through embodied interaction. Still from movement improvisation documentation.
ด้วยการนำเสนอโครงสร้างอย่างตรงไปตรงมาและการใช้องค์ประกอบน้อยชิ้น ทำให้ Hemp Chair มาพร้อมกับความรู้สึกเบาหากแต่ก็ดูแข็งแรงในเวลาเดียวกัน รวมถึงความโค้งและสัดส่วนของส่วน Shell ยังนำไปสู่ฟังก์ชันของการใช้งานที่แตกต่างจากเก้าอี้ปกติโดยเน้นไปที่การรองรับสรีระตามธรรมชาติของมนุษย์แทนที่จะบังคับให้ผู้ใช้งานอยู่ในท่านั่งตามขนบที่มีความฝืนธรรมชาติ โดยนอกเหนือจากการนั่ง Hemp Chair ยังสามารถใช้งานสำหรับการนอนเพื่อยืดเหยียดหลังไปได้ในตัวด้วย ซึ่งความเป็นไปได้ในการใช้งานนี้ยังถูกถ่ายทอดใน video art ที่เวโรนิกาบันทึกให้เห็นความสัมพันธ์ระหว่างเก้าอี้และเรือนร่างของผู้ใช้งานในรูปแบบที่ดูคล้ายจะเป็น performance art ไปในตัว ดูวิดีโอได้ที่นี่
จุดที่เป็นประเด็นสำคัญอีกอย่างของ Hemp Chair นั้นคือในส่วนของ Shell ซึ่งเป็นวัสดุคอมโพสิตนี้ยังมีการนำเสนอมิติของการพัฒนาในด้านวัสดุศาสตร์ที่สร้างความเชื่อมโยงระหว่างงานออกแบบ วัฒนธรรมพื้นถิ่น และเทคโนโลยีได้อย่างน่าทึ่ง โดยเวโรนิกาในฐานะผู้ออกแบบนั้นได้พลิกแพลงเอาเทคโนโลยีสมัยใหม่อย่าง Resin transfer molding (RTM) ซึ่งเป็นกระบวนการผลิตคอมโพสิตแบบเสริมแรงที่มักใช้ในระบบอุตสาหกรรมมาปรับใช้กับวัสดุจากพืช (Plant-Based) แทน โดยมีการใช้ใยของใบสับปะรดซึ่งเป็น by-product จากอุตสาหกรรมสับปะรดของไทยที่โดยปกติแล้วจะถูกทิ้งหลังการเก็บเกี่ยวมาเป็นแกนกลาง ก่อนนำผ้าใยกัญชงมาเรียงชั้นในด้านนอกทั้งสองด้านก่อนจะฉีดเรซิ่นจากพืชภายในเข้าไปเพื่อสร้างความแข็งแรงให้กับตัวชิ้นงาน
นอกจากความง่ายในการประกอบ เทคโนโลยีในด้านวัสดุศาสตร์ และดีไซน์ที่ดูเป็นเอกลักษณ์แล้ว เก้าอี้ Hemp Chair ยังมีกระบวนการคิดที่สนใจในประเด็นของระบบนิเวศทางวัฒนธรรมและเศรษฐกิจที่มีอยู่เดิมในประเทศไทยตั้งแต่ต้นจนจบ ตั้งแต่การใช้วัสดุเหลือใช้จากภาคเกษตรกรรม การใช้ใยกัญชงซึ่งเป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของชาวม้งมาปรับใช้ให้ร่วมสมัย หรือแม้แต่รูปลักษณ์ของเก้าอี้ที่ผู้ออกแบบอย่างเวโรนิกาได้รับแรงบันดาลใจมาจากรูปทรงของกี่ทอผ้า ความเจ๋งในวิธีการคิดนี้ยังพาให้ Hemp Chair ได้ไปเปิดตัวครั้งแรกที่ ที่ Milan Design Week 2026 ในงาน Isola Design Festival ภายใต้นิทรรศการ ‘No Space for Waste’ อีกด้วย
Hemp Chair นั้นคล้ายกับกำลังนำเสนอดุลยภาพของงานออกแบบที่ตั้งอยู่กึ่งกลางระหว่างหลายๆ อย่าง ทั้งความสมดุลของโครงสร้าง เทคโนโลยีและคุณค่าทางวัฒนธรรม พืชและอุตสาหกรรม หรือแม้แต่การใช้งานและศิลปะ และเผยให้เห็นความเป็นไปได้ใหม่ๆ ที่น่าสนใจของการหยิบใช้ ‘ของเดิม’ และ ‘ของใหม่’ ในหลายมิติ โดยตอนนี้ Hemp Chair ยังเป็นเพียงโปรเจกต์ทดลองสำหรับการพัฒนาต่อที่ยังเปิดกว้างสำหรับผู้ผลิตเฟอร์นิเจอร์ ศิลปิน หรือใครก็ตามที่สนใจอยากลองทำอะไรร่วมกับโปรเจกต์นี้ในอนาคต