TEXT & PHOTO: BHUMIBHAT PROMBOOT
(For English, press here)
สิ่งปลูกสร้างกับพื้นที่สาธารณะมักถูกใช้เป็นเครื่องมือในการพยายามก่อรูปสังคมและวัฒนธรรมใหม่ๆ ขึ้นมา ที่ยังแสดงถึงร่องรอยของอำนาจในการที่จะต้องการลบรูปสังคมและวัฒนธรรมดั้งเดิมไปพร้อมๆ กัน ผ่านกระบวนการวิธี เช่น การซ้อนทับ การแทนที่ หรือการหลอมรวม ที่ไม่ใช่เพียงกระบวนการทางกายภาพที่เกิดขึ้นโดยปกติธรรมชาติ หากแต่เป็นกลไกเชิงโครงสร้างที่คอยบีบและรัดวิถีชีวิตของผู้คนและชุมชนให้ยอมรับและเคยชินกับความไม่ปกติธรรมดาที่เกิดขึ้น
ภายใต้แรงกดของระบบแรงงานและอุตสาหกรรม ผู้คนที่แวดล้อมทั้งที่อยู่ในและอยู่นอกระบบแรงงาน ต่างต้องการพื้นที่สาธารณะสำหรับพักผ่อนที่รู้สึกปลอดภัยและปลอดโล่งจากภาพการทำงานที่พบเจอในทุกๆ วัน เพื่อเยียวยาความเหนื่อยล้าและความเครียดต่างๆ ภายใต้มายาคติของความปรารถนา ความสุขเล็กๆ น้อยๆ เพื่อให้มีแรงขับเคลื่อนชีวิตให้ดำเนินต่อไปได้
ภาพชายหาดในแถบนิคมอุตสาหกรรมมาบตาพุดคือภาพซ้อนของความหวังและความฝันของการพัฒนาพื้นที่สาธารณะโดยรอบนิคมอุตสาหกรรม ในนิยามของการมีงานทำ มีรายได้ที่มั่นคง ที่พื้นที่ทะเลและพื้นที่ชายหาดบางส่วนได้ถูกถมที่ เพื่อใช้เป็นสาธารณประโยชน์ในการผลิตพลังงานและสร้างพื้นฐานทางชีวิตที่มั่นคงเพื่อคนทั้งประเทศ ทั้งสิ่งก่อสร้างและโรงงานไฟฟ้า ได้เข้ามาซ้อนทับภูมิทัศน์ของพื้นที่สาธารณะเดิมที่ถูกใช้สำหรับการพักผ่อนและถูกแทนที่พื้นที่ของการทำประมงชายฝั่งเดิมให้ค่อยๆ ยอมรับและปรับตัวกับความเปลี่ยนแปลงที่ไม่สามารถที่จะปฏิเสธได้ ความแปลกใหม่เหล่านั้น จึงค่อยๆ ถูกทำให้กลายเป็น ‘ความปกติใหม่’ ที่ทำให้รอยต่อของพื้นที่สาธารณะที่ คน ทะเลและอุตสาหกรรม นั้นไม่สามารถแยกออกจากกันได้
วันนี้บนพื้นที่ริมชายหาดย่านนิคมอุตสาหกรรมมาบตาพุด ที่ทั้งคนระยองและคนจากหลายๆ สถานที่ ยังคงเข้ามาแวะเวียน พูดคุย พักใจ ทานอาหาร ตกปลา หรือทำกิจกรรมที่ริมชายหาดกันอย่างปกติธรรมดา ที่เกิดขึ้นอยู่เคียงข้างขนานไปกับเส้นแนวเขตของโรงงานไฟฟ้าที่ตั้งอยู่คั่นกลางและแบ่งแยกเส้นขอบฟ้ากับขอบทะเลมาบตาพุดให้แยกออกจากกัน ผ่านภาพเคลื่อนไหวของเวลา ที่ดวงอาทิตย์กำลังจะลาลับขอบฟ้า ที่ ‘อดีต’ และความทรงจำเดิมกำลังจะลางเลือน ที่ซึ่ง ‘ปัจจุบัน’ ผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศยังคงเป็นตัวชี้วัดความมั่งคั่ง โดย ‘อนาคต’ ก็ยังเป็นปริศนาของความยั่งยืน ที่กระทบกับความเป็นไปของ ‘พื้นที่สาธารณะชายฝั่ง’ ในนามของการมีอยู่ของ ‘นิคมอุตสาหกรรมชายฝั่งทะเลตะวันออก’
_
ขอบคุณการเอื้อเฟื้อข้อมูลเชิงพื้นที่จาก EPIGRAM ผ่านชุดภาพถ่าย ที่ต้องการนำเสนอการอยู่ร่วมและร่วมกันอยู่ ของผู้คนในจังหวัดระยองในแถบนิคมอุตสาหกรรม ที่ซึ่งสิ่งปลูกสร้างโดยมนุษย์ (Human Made) ได้ส่งผลกระทบต่อชีวิตและความสัมพันธ์ของมนุษย์ผ่านพื้นที่ ‘ชายหาด’ สาธารณะ
___________________
ภูมิภัทร พรหมบุตร เป็นสถาปนิกและอาจารย์พิเศษ มีความสนใจในเรื่องราวของ คน สัตว์ ต้นไม้ สิ่งของ และวิญญาณ