Photo: Ketsiree Wongwan บทสัมภาษณ์ Albert Nazarov ผู้ก่อตั้ง Albatross Marine Design (AMD) สตูดิโอออกแบบเรือในไทย ว่าด้วยกระบวนการออกแบบเรือที่ผสานวิศวกรรม ความงาม และความปลอดภัยในมาตรฐานระดับสากล
TEXT: NATHATAI TANGCHADAKORN
PHOTO CREDIT AS NOTED
(For English, press here)
ครั้งนี้ art4d จะชวนผู้อ่านดำดิ่งสู่อีกแขนงหนึ่งของโลกการออกแบบอย่าง ‘สถาปัตยกรรมเรือ (naval architecture)’ ผ่านบทสนทนากับ อัลเบิร์ต นาซารอฟ (Albert Nazarov) ผู้ก่อตั้ง Albatross Marine Design (AMD) สตูดิโอออกแบบเรือซึ่งตั้งอยู่ในประเทศไทย เขาสำเร็จการศึกษาด้าน naval architecture จากคณะเทคโนโลยีทางทะเลและการเดินเรือ มหาวิทยาลัยเทคนิคแห่งชาติเซวาสโตโปล (Sevastopol National Technical University) และได้รับปริญญาเอกในปี 2004 จาก Odessa Maritime Academy โดยทำวิจัยด้านการควบคุมและสมรรถนะการเดินเรือของเรือใบ
ความน่าสนใจของการออกแบบเรือนั้นมีหลายข้อ ตั้งแต่เรื่องแนวคิด รายละเอียด และการเลือกใช้วัสดุที่ก้ำกึ่งอยู่ระหว่างงานออกแบบสถาปัตยกรรมและผลิตภัณฑ์ ทว่าในความแตกต่างก็ยังมีกระบวนการที่เหมือนกัน ลองอ่านวิธีการออกแบบเรือตามแบบฉบับ AMD และสำรวจความหลากหลายของ naval architecture ได้ในบทความ
Photo: Ketsiree Wongwan
Photo: Ketsiree Wongwan
art4d: Albatross Marine Design คืออะไร และเริ่มต้นขึ้นได้อย่างไร?
Albert Nazarov: เราก่อตั้งบริษัทขึ้นในปี 2006 ถ้านับย้อนไปก็ครบ 20 ปีพอดีครับ จุดเริ่มต้นของ AMD เกิดจากความต้องการงานออกแบบเรืออย่างมืออาชีพในประเทศไทย ในเวลานั้น AMD น่าจะเป็นบริษัทแรกๆ ที่เข้าสู่ตลาดการออกแบบเรือขนาดเล็กในระดับมืออาชีพ ถึงจะมีสำนักงานออกแบบบางแห่งที่ทำงานกับเรือขนาดใหญ่ แต่แทบไม่มีใครออกแบบเรือยอชต์หรู หรือเรือคอมโพสิตที่ใช้เทคโนโลยีขั้นสูงเลย จากบริษัทเล็กๆ ที่เริ่มต้นด้วยการให้บริการตลาดในประเทศ วันนี้ทีมของเราเติบโตเป็นองค์กรที่มีความเป็นสากล ปัจจุบันงานออกแบบของเราประมาณ 20 เปอร์เซ็นต์อยู่ในประเทศไทย ขณะที่อีก 80 เปอร์เซ็นต์เป็นงานจากต่างประเทศครับ
Photo courtesy of Albatross Marine Design
เรามีทีมสถาปนิก นักออกแบบ และวิศวกร ที่พัฒนาเรือขนาดเล็กกันเองทั้งหมดแบบครบวงจร ผลงานจากโต๊ะเขียนแบบของเรากำลังถูกใช้งานจริงในหลายภูมิภาคทั่วโลก ทั้งในยุโรปและแม้กระทั่งแอนตาร์กติกา ในทวีปอเมริกา เราออกแบบเรือให้ผู้ผลิตในอเมริกาเหนือ รวมถึงเรือสำหรับตำรวจบราซิลและกองทัพเรือปารากวัย ธุรกิจออกแบบและวิศวกรรมของไทยที่สามารถส่งออกบริการในระดับนี้ยังมีไม่มากนัก
AMD ทำงานบนมาตรฐานระดับสากลเสมอ ทั้งในแง่เป้าหมาย กฎระเบียบ ข้อกำหนด และแนวปฏิบัติด้านการออกแบบ ด้วยการทำงานร่วมกับผู้ต่อเรือในต่างประเทศ เราจึงต้องรักษาระดับคุณภาพทั้งด้านการออกแบบ ความปลอดภัย และรูปลักษณ์โดยรวม ลูกค้ารับรู้ว่าแบบเรือที่เริ่มต้นจาก AMD คือผลงานคุณภาพสูงในระดับสากล และมั่นใจได้ว่าเรายึดถือมาตรฐานความปลอดภัยตามแนวทางสากลอย่างเคร่งครัด
AMD’s staffs | Photo: Ketsiree Wongwan
art4d: เราอยากรู้ว่าอะไรคือความแตกต่างระหว่างการออกแบบเรือกับการออกแบบผลิตภัณฑ์ทั่วไป?
AN: งานออกแบบเรือมีความซับซ้อนมาก มันไม่ใช่แค่การวาดรูปลักษณ์ภายนอกให้ออกมาสวย อย่างที่ผมพูดไปแล้ว การออกแบบทางทะเลคือการผสานกันระหว่างงานออกแบบภายนอก วิศวกรรม และมาตรฐานความปลอดภัยครับ เรือทำงานอยู่ในสภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนแปลงตลอดเวลาและมีพลวัตสูง จึงมีข้อกำหนดและความต้องการด้านการใช้งานจำนวนมากที่ต้องคำนึงถึง มันไม่ได้มีแค่เรื่องความงามเพียงอย่างเดียว นั่นจึงเป็นเหตุผลที่เรามีทั้งทีมออกแบบและทีมวิศวกร ซึ่งทำงานอยู่บนชั้นเดียวกันเพื่อคอยสื่อสารและแลกเปลี่ยนกันอย่างใกล้ชิดตลอดกระบวนการ
ISLAND SPIRIT | Photo courtesy of Albatross Marine Design
art4d: ในบริษัทของคุณแบ่งเป็นกี่ทีม?
AN: ทีมแรกคือทีมออกแบบ ซึ่งรับผิดชอบงานภาพเรนเดอร์และสื่อสำหรับการนำเสนอแบบ ถัดมาคือฝ่ายสถาปนิก ซึ่งทำงานด้านการวางผัง การออกแบบภายนอก รวมถึงคำนวณพื้นฐานทาง naval architecture ควบคู่กันไป
นอกจากนี้เรายังมีทีมวิศวกรที่ทำงานประสานกับทั้งสองทีมอย่างใกล้ชิดด้วยครับ ถึงงานออกแบบจะเป็นตัวกำหนดภาพลักษณ์ของเรือ แต่ทีมวิศวกรรมคือผู้กำหนดว่าเรือลำนั้นจะถูกสร้างขึ้นอย่างไร ตั้งแต่โครงสร้าง ระบบต่างๆ ไปจนถึงพื้นที่สำหรับเดินสายเคเบิลต่างๆ
Photo courtesy of Albatross Marine Design
art4d: ในความเห็นของคุณ อะไรคือหัวใจสำคัญของการออกแบบเรือ?
AN: เรามีแนวคิดที่เรียกว่า ‘design flower’ ซึ่งแต่ละกลีบประกอบด้วยองค์ประกอบหลักหลายด้าน ได้แก่ ความสบาย (Comfort) สุนทรียภาพ (Aesthetics) การใช้งาน (Functionality) ความปลอดภัย (Safety) ความเป็นไปได้ในการก่อสร้าง (Buildability) และความคุ้มค่าทางเศรษฐศาสตร์ (Economics) รูปลักษณ์ภายนอกมีความสำคัญเสมอ แต่ขณะเดียวกันก็ต้องมอบความสบายให้ผู้ใช้งานด้วยถูกไหมครับ ความสบายไม่ได้มีเพียงมิติทางกายภาพ เช่นพวกระบบปรับอากาศหรือแสงสว่างเท่านั้น หากยังรวมถึงมิติทางจิตวิทยา อย่างเรื่อง well-being และสภาวะทางอารมณ์ของผู้โดยสาร
design flower
ไม่ว่าเราจะออกแบบอะไร ลูกค้าต้องสามารถสร้างมันขึ้นมาได้จริง งานออกแบบย่อมทำงานภายใต้งบประมาณที่กำหนดตลอด บางโปรเจกต์เป็นการผลิตจำนวนมาก บางโปรเจกต์อาจมีรายละเอียดพิเศษหรือวัสดุหรูหรา แต่เราไม่ได้ออกแบบเพียงเพื่อให้เป็นภาพสวยๆ บนอินเทอร์เน็ตที่ไม่มีวันเกิดขึ้นจริง
ในบางโปรเจกต์ เช่น การออกแบบเรือโดยสาร ทีมของเราอาจพัฒนาแนวคิดที่มีองค์ประกอบโดดเด่นหรือดูหวือหวา แต่สิ่งสำคัญคือการพิจารณาสถานการณ์ใช้งานจริงว่าเรือลำนั้นจะถูกใช้ในบริบทใด ผู้คนจะเคลื่อนที่ และปฏิสัมพันธ์กับพื้นที่บนเรืออย่างไร ในท้ายที่สุด การออกแบบเรือจำเป็นต้องเริ่มต้นจากฟังก์ชันการใช้งานเสมอครับ
ระยะไกล | Photo courtesy of Albatross Marine Design
ระยะใกล้ | Photo courtesy of Albatross Marine Design
รายละเอียด | Photo courtesy of Albatross Marine Design
เมื่อทีมของ AMD พูดถึง ‘รูปลักษณ์’ เราจะแบ่งการพิจารณาออกเป็นสามระดับ ได้แก่ มุมมองระยะไกล มุมมองระยะใกล้ และมุมมองของรายละเอียด บางครั้งเรืออาจดูสวยงามเมื่อมองจากระยะไกล แต่ทันทีที่เข้าไปใกล้กลับพบองค์ประกอบที่ไม่เรียบร้อย สิ่งนี้สามารถทำลายความประทับใจทั้งหมดได้เลยนะครับ เราจึงออกแบบตั้งแต่ภาพรวมไปจนถึงรายละเอียดเล็กที่สุด ทุกเส้นสายล้วนมีความหมาย เมื่อคุณอยู่บนเรือ คุณสามารถสัมผัสวัสดุ รับรู้คุณภาพ และสังเกตองค์ประกอบเล็กๆ อย่างแผ่นปิดผิว แสงไฟ หรือแม้กระทั่งงานเก็บขอบขั้นบันไดได้
เรื่องความปลอดภัยก็เหมือนกัน หน้าที่ของนักออกแบบคืออะไร เรารู้ดีว่าอุบัติเหตุสามารถเกิดขึ้นได้เสมอ แต่บางครั้งแค่การปรับทิศทางการจัดวางที่นั่งบนเรือ ก็สามารถยกระดับความปลอดภัยได้แล้ว มีปัจจัยด้านความปลอดภัยจำนวนมากที่ผูกโยงโดยตรงกับการออกแบบครับ ตั้งแต่วิสัยทัศน์การมองเห็นจากตำแหน่งบังคับการ ไปจนถึงการขึ้น–ลงเรืออย่างปลอดภัย
design for safety
art4d: AMD ออกแบบเรือหลากหลายขนาด บางประเภทก็มีคุณลักษณะเฉพาะหรือจุดเด่นที่น่าสนใจ อยากให้เล่าให้ฟังถึงโปรเจกต์เหล่านั้นสักหน่อย
AN: เรามีความเชี่ยวชาญในการออกแบบเรือขนาดเล็กความเร็วสูงครับ ทั้งเรือใช้งานทั่วไปและเรือยอชต์ขนาดไม่เกิน 35 เมตร นอกจากนี้เรายังออกแบบเรือกึ่งทหาร (paramilitary boat) เรือสายตรวจ เรือของตำรวจ และเรือพยาบาล รวมถึงเรือประมงและเรือโดยสารขนาดเล็กด้วย หลายคนอาจจะเคยเห็นผลงานของเราแล่นอยู่ในแม่น้ำเจ้าพระยาด้วยซ้ำ
หากพูดถึงประเภทเรือที่พิเศษหน่อย เมื่อปี 2008 มีเหตุการณ์ก่อการร้ายครั้งใหญ่ในอินเดีย ตอนนั้นผู้ก่อเหตุยึดโรงแรมในใจกลางเมืองมุมไบไว้ได้ พวกเขาเดินทางมาทางทะเลด้วยเรือ ในขณะที่หน่วยงานท้องถิ่นไม่สามารถตอบโต้ได้อย่างทันท่วงที หนึ่งปีหลังจากนั้น ผมก็ได้ไปที่นั่นเพื่อนำเสนอแบบเรือสกัดกั้นของเรา
SM16 FAST INTERCEPTOR CRAFT | Photo courtesy of Albatross Marine Design
SM16 FAST INTERCEPTOR CRAFT | Photo courtesy of Albatross Marine Design
เรือพวกนี้ได้รับการออกแบบมาเพื่อปฏิบัติภารกิจสกัดกั้นเป้าหมายในทะเล ในการคัดเลือกมีแบบเข้าร่วมถึง 12 แบบ แต่สุดท้ายแบบของเราได้รับเลือกให้ใช้ปฏิบัติการปกป้องแนวชายฝั่ง หลังจากนั้นบริษัทของเราก็เป็นที่รู้จักในอินเดียอย่างมากในฐานะผู้ออกแบบเรือประเภทนี้ มันทำความเร็วได้ถึง 52 นอต หรือประมาณ 100 กิโลเมตรต่อชั่วโมง แม้อยู่ในสภาพทะเลที่คลื่นลมแรง เราติดตั้งที่นั่งลดแรงกระแทก (shock mitigation seats) เพื่อช่วยลดแรงสั่นสะเทือน ทำให้ลูกเรือสามารถปฏิบัติภารกิจได้โดยไม่บาดเจ็บ ไม่อ่อนล้า และไม่ต้องรับแรงกระแทกโดยตรง ระบบที่นั่งนี้ทำงานคล้ายกลไกกันสะเทือน ช่วยรองรับแรงกระแทกจากคลื่นขณะเดินเรือความเร็วสูงด้วยครับ
SY60 CATAMARAN YACHT | Photo courtesy of Albatross Marine Design
อีกด้านหนึ่ง เราก็มีเรือยอชต์ SY60 ซึ่งถือเป็นผลงานเรือธงของบริษัทที่เรามักหยิบยกมาอ้างอิงอยู่เสมอ เรือยอชต์คาตามารันพลังงานแสงอาทิตย์ที่เราออกแบบในปี 2022 รุ่นนี้ได้รับรางวัล ‘Multihull of the Year’ ในยุโรป โดยเป็นผลงานที่ทีม AMD ออกแบบทั้งหมดที่นี่ครับ ทั้งงานภายนอก วิศวกรรม และงานภายใน เดิมทีลูกค้าบอกว่าจะนำทีมออกแบบภายในของตนเองมาร่วมพัฒนาในปีนั้น แต่สุดท้ายก็ไม่ได้เกิดขึ้น โปรเจกต์นี้จึงกลายเป็นหนึ่งในหมุดหมายสำคัญของเรา เพราะเป็นแนวทางที่มีความเฉพาะตัวมาก
SY60 CATAMARAN YACHT | Photo courtesy of Albatross Marine Design
SY60 CATAMARAN YACHT | Photo courtesy of Albatross Marine Design
ถ้าพูดถึงเรือพยาบาล หลายคนอาจเคยเห็นสปีดโบ๊ตที่ติดเครื่องหมายกาชาดวิ่งอยู่ตามชายหาด แต่แท้จริงแล้วมันเป็นเพียงเรือสันทนาการที่ทาสีให้ดูเหมือนเรือพยาบาล สำหรับลำนี้ เราออกแบบขึ้นมาให้เป็นเรือพยาบาลโดยเฉพาะจริงๆ ภายในจำเป็นต้องมีพื้นที่สำหรับการรักษาพยาบาลเบื้องต้นอย่างครบถ้วน
กระบวนการใช้งานของเรือพยาบาลลำนี้แตกต่างจากเรือกู้ภัยทั่วไป เรือสามารถแล่นเข้าหาฝั่งจากด้านหน้า เปิดทางลาด และเคลื่อนย้ายผู้ป่วยขึ้นเรือได้โดยตรง ซึ่งเป็นคุณสมบัติที่เรือกู้ภัยในประเทศไทยส่วนใหญ่ยังไม่มี โครงสร้างดังกล่าวทำให้สามารถขนย้ายผู้ป่วยพร้อมอุปกรณ์ที่จำเป็นทั้งหมด และลำเลียงไปยังโรงพยาบาลด้วยเปลแบบลดแรงกระแทก เพื่อลดผลกระทบจากการสั่นสะเทือนระหว่างการเดินเรือ เรือพยาบาลลำนี้ได้รับการกล่าวถึงในสหราชอาณาจักรในฐานะ ‘Significant Small Ships of 2014’ ครับ
ambulance boat | Photo courtesy of Albatross Marine Design
ambulance boat
ambulance boat
art4d: ปกติคุณได้ร่วมงานกับผู้รับจ้างภายนอกหรือผู้เชี่ยวชาญเฉพาะทางไหม?
AN: บางครั้งเจ้าของโปรเจกต์เป็นผู้ร้องขอให้ร่วมงานกับทีมภายนอก แต่โดยหลักแล้วเราจะพยายามไม่ทำงานในลักษณะนั้น ถ้าไฟล์หรือแบบถูกส่งต่อมาจากทีมอื่น เราจะไม่สามารถรับผิดชอบงานทั้งหมดได้อย่างเต็มที่ และในหลายกรณีก็ทำให้กระบวนการผลิตซับซ้อนขึ้นด้วย
แน่นอนว่า AMD พยายามควบคุมข้อกำหนดและมาตรฐานทั้งหมดด้วยตนเอง เรามีประสบการณ์เพียงพอที่จะพัฒนาโปรเจกต์ตั้งแต่ต้น เราเริ่มจากศูนย์จริงๆ กระบวนการของเรามักเริ่มจากภายในสู่ภายนอก หลังจากสเก็ตช์เพื่อกำหนดแนวคิดเบื้องต้นแล้ว ทีมจะเริ่มวางผังพื้นที่สำหรับผู้ใช้งานก่อน จากนั้นจึงย้อนกลับมาพิจารณารูปลักษณ์ภายนอกของเรืออีกครั้ง หากทำกลับกันรูปทรงภายนอกอาจดูดี แต่ภายในก็มีโอกาสใช้งานไม่ได้จริง ความสูงเหนือศีรษะไม่เพียงพอ หรือได้พื้นที่ใช้สอยที่แคบเกินไปครับ
Photo: Ketsiree Wongwan
art4d: AMD ใช้ซอฟต์แวร์เฉพาะทางที่พัฒนาต่อยอดจากงานวิจัยสมัยเรียนของคุณ ซอฟต์แวร์เหล่านี้ทำงานร่วมกับทีมนักออกแบบและวิศวกรอย่างไร?
AN: เรามีประสบการณ์ด้านซอฟต์แวร์ออกแบบ โดยเฉพาะในส่วนงานวิศวกรรม เนื่องจากกฎเกณฑ์และวิธีการคำนวณในอุตสาหกรรมนี้เปลี่ยนแปลงรวดเร็วมาก เร็วจนไม่สามารถตามให้ทันได้ด้วยการซื้อซอฟต์แวร์สำเร็จรูปจากภายนอกเพียงอย่างเดียวได้เลยครับ เราจึงพัฒนาซอฟต์แวร์ของเราเองเพื่อการวิเคราะห์ การออกแบบเบื้องต้น รวมถึงการคำนวณโครงสร้างและสมรรถนะของเรือ
ตลอดระยะเวลา 20 ปีที่ผ่านมา AMD สั่งสมผลงานออกแบบและบริการจำนวนมาก เราสามารถนำข้อมูลจากการทดสอบเรือของเราในทะเลจริง (sea trials) มาวิเคราะห์และสกัดเป็นข้อมูลเชิงลึก เพื่อนำกลับไปพัฒนาซอฟต์แวร์ต่อยอดได้อีก นั่นหมายความว่าทุกอย่างเชื่อมโยงกับประสบการณ์การออกแบบที่เราทำมาในอดีต ซอฟต์แวร์นี้ช่วยให้เราสร้างทางเลือกในการออกแบบได้รวดเร็วยิ่งขึ้น
Radio controlled model testing for design of high speed craft | Photo: Ketsiree Wongwan
art4d: หมายความว่าคุณมีฐานข้อมูลของตัวเองด้วยใช่ไหม?
AN: ใช่ครับ ถูกต้องเลย เวลาเราวาดแบบเรือ เราไม่ได้เพียงแค่ร่างภาพในขั้นต้นเท่านั้น แต่จะทำการคำนวณควบคู่กันไปด้วย เราปรับขนาด ทดลองสัดส่วน รวมถึงคำนวณกำลังเครื่องยนต์ที่สัมพันธ์กับความเร็วที่ต้องการ นอกจากนี้ เรายังมีวิธีประเมินน้ำหนักของเรือให้เหมาะสมกับแนวคิดการออกแบบ
art4d: แล้วในแง่การเลือกใช้งานวัสดุ จำเป็นต้องมีความทนทานมากกว่างานออกแบบภายในบนบกไหม?
AN: แน่นอนครับ บนบก ถ้าต้องการปรับเปลี่ยนงานตกแต่งภายในก็สามารถทำได้ค่อนข้างง่าย แต่บนเรือทุกอย่างเป็นงาน built-in หมด การเปลี่ยนแปลงอาจต้องใช้เวลาหลายปีและงบประมาณมหาศาลขึ้นอยู่กับขนาดของเรือ นั่นหมายความว่างานออกแบบภายในเรือต้องมีความทนทานและเสถียร ไม่ควรล้าสมัยภายในระยะเวลาปีสองปี ด้วยเหตุนี้สไตล์ของเราในอุตสาหกรรมนี้จึงค่อนข้างระมัดระวังและไม่หวือหวาเกินไปเมื่อเทียบกับอุตสาหกรรมอื่นๆ เราพยายามมอบความงามที่ร่วมสมัยให้ลูกค้า แต่ในขณะเดียวกันก็ต้องเข้าใจว่าเขาควรจะใช้งานมันได้อย่างยาวนาน คร่าวๆ อย่างน้อยสิบปีขึ้นไปครับ
มีโปรเจกต์หนึ่งที่ผมอยากเล่าให้ฟัง นี่คือ Beluga เรือดับเพลิงแบบคาตามารันขับเคลื่อนด้วยเครื่องยนต์ความยาว 18 เมตร ออกแบบให้กับ Solas Marine ในสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ เรือลำนี้สร้างจากคาร์บอนไฟเบอร์ซึ่งมีน้ำหนักเบามาก แต่ในทางเทคนิคถือเป็นวัสดุที่ติดไฟได้ คำถามก็คือ คุณจะสร้างเรือดับเพลิงจากวัสดุที่เผาไหม้ได้ไง (หัวเราะ) ซึ่งเราก็ทำมันขึ้นมาแล้วจริงๆ
เราออกแบบระบบพ่นละอองน้ำภายนอกลำเรือ ซึ่งสร้างม่านหมอกน้ำรอบตัวเรือระหว่างปฏิบัติภารกิจดับเพลิง เหตุผลที่เลือกใช้คาร์บอนไฟเบอร์เพราะโดยทั่วไปเรือดับเพลิงจะมีขนาดราว 35 เมตร ซึ่งมีขนาดใหญ่กว่าและมีต้นทุนสูงกว่า เราต้องการลดขนาดให้สั้นลงและประหยัดขึ้น ขณะเดียวกันยังคงความสามารถในการบรรทุกอุปกรณ์ครบถ้วน เรือลำนี้ยังมีความคล่องตัวโดดเด่น สามารถหมุนกลับทิศทางได้รวดเร็วมากครับ
BELUGA
MWT15
art4d: ในสายงานการออกแบบทางทะเล มีโปรเจกต์ประเภทไหนที่ AMD อยากทำเป็นพิเศษหรือเปล่า?
AN: ผมสนใจแนวคิด houseboat หรือเรือที่ออกแบบมาเพื่อการอยู่อาศัยโดยเฉพาะ โปรเจกต์ที่เรากำลังพัฒนามีพื้นที่ใช้สอยประมาณ 600 ตารางเมตร เรียกได้ว่าเป็นบ้านลอยน้ำ แต่อะไรที่ทำให้เรือบ้านนี่แตกต่างไปรู้ไหมครับ? มันถูกออกแบบให้สามารถออกสู่ทะเลได้ด้วย ภายใต้ข้อจำกัดคลื่นลมประมาณ 3 เมตร นั่นหมายความว่าคุณสามารถเดินทางได้อย่างอิสระบนเรือลำนี้ ผมมองว่ามันคือเรือประเภทใหม่ เป็นบ้านที่ยังคงศักยภาพของเรือยอชต์ไว้ครบถ้วน รวมถึงลานจอดเฮลิคอปเตอร์ด้วย
houseboat
houseboat
albatrossmarinedesign.com
facebook.com/AlbatrossMarineDesign