Research Studio Panin โดย ต้นข้าว ปาณินท์ และธนาคาร โมกขะสมิต ที่ออกแบบทุกมิติให้สัมพันธ์กับขนาดวัสดุมาตรฐาน ลดเศษ ลดต้นทุน และเปลี่ยนข้อจำกัดด้านงบประมาณให้กลายเป็นคุณภาพของสถาปัตยกรรม
TEXT: XAROJ PHRAWONG
PHOTO: APININE THASSANOPAS
(For English, press here)
ในการออกแบบสถาปัตยกรรม การหาความพอเหมาะพอเจาะคือการรักษาสมดุลของหลายส่วน ทั้งเรื่องการใช้สอย ความสบาย ความแข็งแรง และความงาม ในแง่ของการตีความงามในงานสถาปัตยกรรมขึ้นอยู่กับยุคสมัยและจุดประสงค์ ในหลายช่วงยุคสมัย ความประหยัดในงานสถาปัตยกรรมเป็นสิ่งที่ถูกหยิบมาเป็นหลักการออกแบบ โดยเฉพาะสถาปัตยกรรมที่ต้องถูกผลิตซ้ำในยุคสมัยใหม่
จวบจนเมื่อสำนักงาน Research Studio Panin ต้องมีสำนักงานของตัวเองแบบไม่ต้องฝากอยู่ในอาคารอื่น และเป็นการออกแบบใหม่บนผืนดินเปล่าขนาดเล็กในพื้นที่อยู่อาศัยหนาแน่นของย่านดอนเมือง สถาปนิกเริ่มต้นด้วยหลักการออกแบบที่ว่าด้วย ‘ความประหยัด’ เริ่มออกแบบจากการคิดให้เยอะ เพื่อหาทางออกที่เป็นสถาปัตยกรรมตอบสนองต่อราคาค่าก่อสร้างไม่สูง
แนวคิดเรื่องประสานทางพิกัดได้ถูกนำมาพิจารณาในการออกแบบเป็นข้อแรก ทุกระยะของสำนักงานถูกออกแบบให้ลงตัวด้วยระยะ 0.60 เมตร ทั้งด้านสกัดด้วยระยะ 4.80 เมตร และด้านยาว 13.20 เมตร ออกแบบให้ลงตัวกับระยะของวัสดุสำเร็จรูปที่มีในท้องตลาด ทั้งแผ่นซีเมนต์ แผ่นไฟเบอร์ซีเมนต์ ที่มีขนาด 1.22 x 2.44 เมตร และโครงสร้างเหล็กที่มีความยาว 6 เมตร
การวางแปลนใช้กริด 1.20 x 1.20 เมตร และมีระยะย่อยของโครงที่ 0.40 เมตร การออกแบบพื้นที่ทำงานจึงออกแบบให้ลงตัวในระยะนี้ ทั้งโต๊ะทำงานจนถึงผังรวม สถาปนิกต้องการออกแบบให้พื้นที่ใช้สอยมีความคุ้มค่าสุด จึงได้คิดถึงขั้นตอนก่อสร้างไปถึงชั้นวางของสามารถเชื่อมเหล็กรับแผ่นชั้นวางของเข้ากับโครงสร้างที่ซ่อนอยู่ในผนังได้อย่างพอดี โดยผนังภายนอกเป็นแผ่นซีเมนต์ ภายในกรุด้วยแผ่นไฟเบอร์ซีเมนต์ ไส้กลางเป็นฉนวน ในขณะที่พื้นเป็นโครงสร้างเหล็ก ปูทับด้วยแผ่นซีเมนต์กรุทับด้วยกระเบื้องยาง
นอกจากการออกแบบให้พอดีของโต๊ะทำงานแล้ว โต๊ะกลางยังออกแบบให้เชื่อมไปกับโครงสร้างพื้น ตัวโต๊ะใช้ขาเหล็กเชื่อมติดไปกับตงเหล็ก ไม่สามารถเคลื่อนย้ายได้ โดยการออกแบบโต๊ะให้ลงตัวด้วยพิกัด 1.20 เมตรเช่นกัน ในส่วนนี้ สถาปนิกให้เหตุผลว่า การต้องใช้โต๊ะขนาดใหญ่แบบนี้มีราคาสูง จึงทำให้เป็นส่วนหนึ่งของสถาปัตยกรรม พร้อมกับปูทับหน้าโต๊ะด้วยกระเบื้องที่หาได้ตามท้องตลาด ทำให้ประหยัดราคาเรื่องเฟอร์นิเจอร์ไปได้อีกมาก
มองไปยังภาพรวมของงานนี้มีลักษณะเบาลอย สเปซเคลื่อนไหลไปได้ทั้งตัวอาคาร เนื่องจากสถาปนิกออกแบบให้ยกลอย ไม่ติดดิน หากมองในแง่การใช้สอย มันช่วยในงานระบายอากาศ ให้ความชื้นในดินได้มีทางระบายออก ทำให้สามารถใช้ประโยชน์จากสเปซใต้ถุนได้ทั้งเป็นที่วางคอนเดนซิงยูนิต เครื่องปั๊มน้ำ แนวท่องานระบบต่างๆ ในขณะที่แง่การรับรู้ มันทำตัวอาคารมีลักษณะโปร่ง ไม่หนักทึบตัน ช่วยสร้างความรู้สึกสบายตา สเปซภายนอกสามารถไหลหากันได้
ประเด็นเรื่องความเบาของงานนี้ ธนาคาร โมกขะสมิต สถาปนิกและผู้ร่วมก่อตั้ง Research Studio Panin ได้บอกถึงจุดประสงค์นี้ว่า
“อีกจุดประสงค์การสร้างออฟฟิศแบบนี้ก็เพื่อจะเป็นเหมือนงานตัวอย่างให้เจ้าของบ้านเห็นภาพ เห็นพิกัดวัสดุ เห็นขนาดพื้นที่ และมั่นใจขึ้นว่าสร้างบ้านแบบเรียบง่าย น้ำหนักเบา ก็ใช้งานได้เหมือนกัน ในราคาที่ประหยัดกว่า”
นอกจากความประหยัดจากส่วน พื้น ผนัง หลังคาก็ถูกคิดออกแบบด้วยแนวคิดนี้เช่นกัน ตัวหลังคาเป็นแบบเอียงคลุมเฉลียงภายนอกให้ทางเดิน โครงสร้างหลังคาเหล็กเป็นแนวตรงไม่ต้องตัดเหล็ก เมื่อเทียบกับหลังคาทรงอื่น สถาปนิกออกแบบให้มีช่องแสงเป็นหน้าต่างกระจกฝ้าบานติดตายอยู่สูงจากยอดผนังเอียงไปองศาหลังคา เพื่อดึงแสงธรรมชาติเข้ามาสร้างบรรยากาศการทำงานที่ดี สำหรับงานนี้ การออกแบบเป็นไปตามรูปทรงตามประโยชน์ใช้สอย และความเหมาะเจาะด้านเศรษฐศาสตร์
ในตอนท้าย ต้นข้าว ปาณินท์ ผู้ก่อตั้ง Research Studio Panin เอ่ยถึงหลักการออกแบบสำหรับงานนี้
“ประหยัดอย่างเดียวเลย ชอบอะไรที่เบาลอย ไม่ชอบอะไรที่ติดพื้น เป็นสิ่งที่ทำในทุกงาน พอมันเบาลอย มันก็ประหยัดวัสดุไปเอง พอมันเบาลอยก็เหมาะกับสภาพอากาศร้อนชื้น ลมสามารถพัดผ่านได้”
researchstudiopanin.com
facebook.com/profile.php?id=100057076434722