Photo: Highlight Images Atelier Alter Architects ตีความสถาปัตยกรรมโรงละครใหม่อย่าง Dali Transformer Factory Theatrical District ผ่านการรักษาโครงสร้างเดิมและผสานเทคโนโลยีการแสดงร่วมสมัยเข้ากับพื้นที่
TEXT: KARN PONKIRD
PHOTO CREDIT AS NOTED
(For English, press here)
Atelier Alter Architects ปรับปรุงพื้นที่ของโรงงานผลิตหม้อแปลงไฟฟ้าเก่าแก่ขนาด 8 ไร่ที่ถูกทิ้งร้างให้กลับมาเป็นโครงการโรงละครที่ผสมไปด้วยร้านหนังสือ พื้นที่จัดแสดงงานศิลปะ หอภาพยนตร์ ภัตตาคาร บาร์ อาคาร workshop สำหรับศิลปินและ office ส่วนสนับสนุนครบวงจร รวมเป็นโครงการพื้นที่ใช้สอยกว่า 9,751 ตารางเมตร
Photo: Xiazhi
Photo: Highlight Images
เมืองต้าหลี่เป็นหนึ่งในเมืองเก่าแก่ที่ตั้งอยู่ที่มณฑลยูนนาน ทางตอนใต้ของสาธารณรัฐประชาชนจีน โดยเป็นเมืองที่มีทิวทัศน์สวยงามจากทั้งด้านตะวันตกซึ่งติดกับแนวเทือกเขาชางซาน (Cāngshān) และด้านตะวันออกซึ่งติดกับทะเลสาบเอ๋อร์ไห่ (Ěrhǎi) เมืองต้าหลี่นี้ยังมีวัฒนธรรมและประวัติศาสตร์เฉพาะของตนเองซึ่งสามารถสืบย้อนไปไกลถึงช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 5 และด้วยพันธกิจทางวัฒนธรรมของเมืองต้าหลี่ที่ต้องการฟื้นฟูประวัติศาสตร์ของเมืองด้วยงานศิลปะและสถาปัตยกรรม การพัฒนาโรงละครแห่งใหม่ (บนพื้นที่เก่า) จึงต้องพิจารณาทั้งการรักษาองค์ประกอบทางประวัติศาสตร์เดิมของโรงงานอุตสาหกรรมไว้ และกลมกลืนไปกับสถาปัตยกรรมพื้นถิ่นของตัวเมืองเก่าที่โอบล้อมอาคารอยู่
“พวกเรามองโรงงานแห่งนี้ ไม่ใช่ในฐานะของอาคารเพียงหลังเดียว แต่เป็นเหมือนการสร้างภาพตัดขวางของเมืองที่เชื่อมต่อกันด้วยทางสัญจร โดยเหล่าโรงละครได้กระจายออกไปอยู่ตามจุดต่างๆ เพื่อสร้างมุมมองอันหลากหลายต่อร่องรอยทางอุตสาหกรรมที่หลงเหลืออยู่ และเปลี่ยนแปลงไปตามจังหวะการเคลื่อนที่ของผู้ใช้งาน” Yingfan Zhang ผู้ก่อตั้งของ Atelier Alter Architects ให้นิยามของโครงการแห่งนี้
Photo courtesy of Atelier Alter Architects
Photo: Highlight Images
Photo courtesy of Atelier Alter Architects
พื้นที่ภายในอาคารหลักของ Theatrical District จึงไม่ใช่โรงละครธรรมดาแบบ traditional ที่มีเวทีและล้อมรอบด้วยเก้าอี้สำหรับนั่งชม แต่เป็นการกระจาย space เป็นชิ้นส่วนที่จะมอบประสบการณ์แตกต่างกันตามลำดับของการสัญจร ซึ่งถูกออกแบบการแสดงละครเน้นการมีส่วนร่วมแบบ immersive ให้ทั้งการแสดงโชว์และตัวพื้นที่เองสามารถเล่าเรื่องได้ มอบประสบการณ์ให้ผู้ชมเสมือนได้เข้าไปอยู่ในเหตุการณ์ ผ่านทั้งการใช้วัสดุทางสถาปัตยกรรมอย่างกระจก โลหะ การควบคุมความกว้าง-แคบของพื้นที่ ควบคู่ไปกับเทคโนโลยีศิลปะทั้งเสียง และการใช้แสงฉายภาพ Holographic การฉายภาพลงบนเส้นด้าย และเทคโนโลยี 3D Projection โดยมีส่วนที่เป็นไฮไลต์คือ Heart-beat Factory ที่นอกจากจะถูกใช้เป็นเวทีสำหรับแสดงละคร การแสดง choreography ในเวลากลางวันแล้ว ตอนกลางคืน space นี้ก็จะถูกเปลี่ยนเป็น club สังสรรค์ที่อุดมไปด้วยแสง สี เสียง และ ‘เวทีลอยฟ้า’ เวทีติดตั้งจอ LCD ขนาดใหญ่ซึ่งเลื่อนขึ้นลงได้ ดัดแปลงมาจากเครนและกระเช้าไฟฟ้าเดิมของโรงงาน ซึ่งออกแบบให้สามารถใช้ร่วมการแสดงได้ทั้งกิจกรรมในตอนกลางวันและกลางคืน
Photo: Highlight Images
นอกจากนั้น Theatrical District ยังมีกลุ่มของอาคารอื่นๆ ล้อมรอบตัวอาคารโรงละครหลัก ซึ่งถูกดัดแปลงจากสถาปัตยกรรมเดิมของโรงงาน ประกอบไปด้วย
- บ้านพักของพนักงานรักษาความปลอดภัย ซึ่งมีลักษณะเป็น Courtyard House แบบจีนโดยได้ทำการรื้อและถอดส่วนปกคลุมอาคารออกบางส่วน และต่อเติมใหม่ด้วยกระจก เผยให้เห็นระบบโครงสร้างของตัวอาคารเดิม อาคารแห่งนี้จะถูกใช้เป็นพิพิธภัณฑ์บ้านแบบโบราณ และภัตตาคารแบบ new-media
- คลังสินค้าถูกเปลี่ยนเป็นร้านหนังสือ โดยเป็นอาคารที่ตั้งอยู่ข้างบ้านพัก รปภ. พื้นที่ภายในถูกบูรณะใหม่ โดยยังคงตำแหน่งประตูและหน้าต่างที่มีรูปร่างเดิมเอาไว้
- โรงเหล็ก สู่ห้องจัดแสดงงานคราฟต์ ซึ่งมีรูปแบบของสถาปัตยกรรมแบบบ้านชาวไป๋ (Baizu) ที่ก่อผนังหินรับน้ำหนักอาคาร ผู้ออกแบบได้ทำการเปลี่ยนหลังคาบางส่วนเป็นช่องแสงเพื่อเพิ่มความโปร่งโล่งให้กับลานจัดแสดงภายใน
- โรงซ่อมและหอพักคนงาน ถูกปรับเปลี่ยนให้เป็นหอจดหมายเหตุภาพยนตร์ โดยรักษารูปลักษณ์ดั้งเดิมของสถาปัตยกรรมเดิมที่ประกอบไปด้วยช่องแสงขนาดเล็กไว้ เพื่อส่งเสริมการฟังก์ชันใหม่ของพื้นที่ ที่ต้องการความมืดได้อย่างพอดี
Photo: Highlight Images
การปรับปรุงโรงงานเก่าให้กลายเป็นโรงละครและพื้นที่สนับสนุนศิลปะครบวงจรเช่นนี้ เป็นตัวอย่างของการทำงานสถาปัตยกรรมแบบ adaptive reuse เมื่อสถาปัตยกรรมเดิมหลุดพ้นจากข้อจำกัดด้านการใช้งาน (pragmatic program) ดั้งเดิมของตนเองไปสู่การใช้งานใหม่ๆ เพื่อนำเสนอศิลปะด้วยเทคโนโลยียุคใหม่ บนพื้นที่ของวัฒนธรรมเก่า มอบการเดินทางที่เล่าเรื่องราวของ ‘การฟื้นคืนชีพ’ ของสถาปัตยกรรมได้อย่างน่าสนใจ
Photo: Highlight Images