TEXT & PHOTO: BARRY MACDONALD
(For English, press here)
‘สวัสดี’ และการไหว้เป็นสิ่งแรกๆ ที่นักท่องเที่ยวได้เรียนรู้เมื่อมาถึงประเทศไทย การไหว้มีต้นกำเนิดมาจากท่า ‘อัญชลีมุทรา’ ในศาสนาฮินดูเมื่อกว่า 2,000 ปีที่แล้ว ซึ่งมาพร้อมกับคำว่า ‘นมัสเต’ และต่อมาก็ได้ถูกนํามาปรับใช้ในพุทธศาสนาด้วย
ท่าอัญชลีมุทรานี้เป็นส่วนหนึ่งของการฝึกโยคะ การประกบฝ่ามือทั้งสองข้างอย่างเท่าเทียมกันเป็นสัญลักษณ์ว่าอีกฝ่ายเป็นมนุษย์ที่เท่าเทียมกัน นอกจากการทักทายแล้ว การไหว้ยังใช้ในการบอกลา การขอบคุณ การขอโทษ การขอความเมตตา และการแสดงความสุภาพและเคารพในรูปแบบอื่นๆ
คนไทยมีลำดับชั้นทางสังคมที่เข้มงวด และการไหว้ก็เป็นศูนย์กลางในการแสดงออกถึงลำดับชั้นนี้ ในชีวิตประจำวัน การไหว้คนที่เท่าเทียมกันจะใช้การประกบฝ่ามือไว้ที่หน้าอก การไหว้ผู้ที่อาวุโสกว่าหรือผู้ที่มีตำแหน่งสูงกว่า เช่น ครูหรือเจ้านาย จะใช้การยกมือขึ้นจรดปลายคาง การไหว้พระสงฆ์ พระพุทธรูป หรือพระบรมวงศานุวงศ์ จะใช้การยกมือขึ้นจรดหน้าผากพร้อมกับก้มศีรษะลง ผู้ที่อาวุโสกว่าไม่จำเป็นต้องไหว้ ตอบผู้อายุน้อยกว่า และลูกค้าก็ไม่จําเป็นต้องไหว้ตอบพนักงานในร้านค้า การไหว้ของอีกฝ่ายมีความหมายอย่างมากถึงวิธีที่พวกเขาเห็นคุณและใครคือผู้ที่มีบทบาทนำในความสัมพันธ์นั้น
ผมสนใจว่าท่าทางนี้ปรากฏอย่างแพร่หลายเพียงใด ไม่เพียงแต่ในบริบททางศาสนา การร่ายรำมวยไทย การแสดงโขน การนวด แต่ยังรวมถึงมาสคอตเชิงพาณิชย์ ป้ายประกาศสาธารณะ สติกเกอร์ และภาพตัดปะ ถึงแม้ว่าการไหว้จะได้รับความนิยมน้อยลงในหมู่คนรุ่นใหม่ ผมต้องการแสดงให้เห็นว่าท่าทางนี้ได้กลายเป็นสัญลักษณ์ของความเป็นไทยในหลายระดับ
___________________
แบร์รี่ แมคโดนัลด์ ช่างภาพอิสระจากลอนดอน ประเทศอังกฤษ เขาเริ่มต้นจากการถ่ายภาพนักดนตรีและได้ค้นพบความสนุกของการเดินทางจากการทัวร์ ร่วมกับวงดนตรี ทั่วยุโรปและสหรัฐอเมริกา ปี พ.ศ. 2565 เขาย้ายมาพำนักอยู่ในกรุงเทพฯ ประเทศไทย ด้วยที่เขาเป็นคนสนใจด้านสังคมวิทยา มองวัฒนธรรมและธรรมชาติของมนุษย์ผ่านภาพถ่าย ผลงานของเขาได้ถูกพัฒนาไปเป็นรูปแบบผสมผสานระหว่างการถ่ายภาพแนวสตรีทและสารคดี
